پنج رساله ( فارسى ) — صفحة 39

جلالت باد ، رسيد « 1 » [ كه ] لوازم بعضي اضافىاند وبرخى سلبى . وايضاً معروض شد كاملترين شرح وتعريف همان هويّت مطلقه تعريف ملازمى است كه جامع اضافه وسلب باشد . ودر جميع كتب وزبر علما مكرر نوشته‌اند لفظ اللّه شامل جميع امرين إضافي وسلبى است . پس در عقب همان هويت مطلقهء مشروحه كلمهء اللّه موافق وملايم مقام [ است ] كه در عقب آن بدان اتيان فرمودند ، تا اينكه لفظ اللّه شارح وكاشف باشد جهت آن معنى كه در « هو » پنهان ومرموز است ، ولسان بيان باشد جهت آن امر مشكله كه مشروح افتاد . ودر واقع شدن لفظ « اللّه » در عقب « هو » چندين لطايف ديگر موجودند : يكى اينكه در حينى كه تعريف هويّت مطلقه بلوازم شرف صدور يافت ، وحال آنكه همان لوازم لوازم آلهيّت‌اند ، درين وقوع اشعاريست بدين كه هويّت مطلقه را ابدا از مقوّمات چيزى موجود نيست ، والّا عدول از مقوّم بلوازم قصور وفتور بود . ديگرى آنكه چون شرح وتعريف هويّت مطلقه بلوازم آلهيّت واقع شد ، كه عبارت از كلمهء جامعهء « اللّه » است ، ودر عقب آن كلمهء طيّبه اتيان بلفظ أحد نمودند ، زيرا در آن غايت واحديّت پديد ميگردد ، درين « 2 » نكته تنبيه است بر اينكه اين لفظ « أحد » نزديك‌ترين نهايات وحدت