انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 27

نمىكند خود را مگر به ذات خود ، بنا بر آن اولا اثبات مىكند اين مقدمه را . قوله : فانّ علمه إن كان بمثال و مثال الانائيّة ليس هى - فهو بالنسبة اليها هو و المدرك [ هو المثال ] حينئذ - « 1 » فيلزم أن يكون ادراك الانائيّة [ هو ] بعينه [ ادراك ] ما هو هو و أن يكون ادراك ذاتها بعينه ادراك غيرها . « 2 » مىفرمايد كه شىء كه قائم است به ذات و مدرك است ذات خود را ، نمىتواند كه ادراك بكند ذات خود را به مثال ذات خود ؛ زيرا كه مثال شىء غير شىء است . پس اگر مدرك مثال باشد ، ذات آن شىء مدرك نخواهد بود ، و بر اين تقدير يكى از دو امر لازم مىآيد : يكى از آن اين است كه انائيت و ادراك انائيت غير شىء باشد ؛ و دويم اين است كه ادراك ذات به عينه ادراك غير ذات باشد . و اين هر دو ظاهر البطلان است . قوله : و ايضا و إن كان بمثال ، إن لم يعلم أنّه مثال نفسه ، فلم يعلم نفسه ؛ و إن علم أنّه مثال نفسه ، فقد علم نفسه لا بالمثال . « 3 » اين دليل ديگر است بر اين مطلوب كه ادراك ذات به مثال ممكن نيست ؛ زيرا كه اگر نمىداند آن شىء كه اين مثال نفس اوست ، پس ادراك نفس خود نكرده است ؛ چه علم به ذات موقوف است به علم « 4 » به مثال . و اگر مىداند كه اين مثال نفس اوست ، پس خود را پيشتر از مثال دانسته شد ؛ [ و ] هذا خلف . قوله : و كيف ما كان [ [ القائم بذاته المدرك لها ] ] « 5 » [ لا ] يتصور أن يعلم [ الشيء ] نفسه بأمر زائد على نفسه ، فانّه « 6 » يكون صفة له . فاذا حكم أنّ كلّ صفة زائدة على ذاته . . . فلا يكون « 7 » قد علم ذاته بالصّفات الزائدة « 8 » عليها . يعنى چيزى كه قائم است به ذات ، مدرك ذات است به ذات ؛ خواه آن شىء قائم به ذات عقل باشد يا نفس ، ممكن نيست كه ذات خود را به امر ديگر زائد بر ذات ادراك بكند ، زيرا كه آن امر زائد بر ذات نمىتواند بود كه از صفات باشد ، چه حكم بر صفات متأخر است از ذات ، و همچنين اعضاء و قوا و ساير عوارض ، [ چون ] كه ادراك ذات متقدّم است بر جميع عوارض . و اگر مىگفت كه آن امر زائد بر ذات ، خواه صفت باشد يا عارض ديگر يا معلوم است يا نه ؛ اگر معلوم است لازم مىآيد تقدّم علم ذات بر آن امر ، چنانچه در مثال گفت ؛ و اگر