انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 235

قوله : و حرام فى الرقيم الاوّل عود الفاجرين الى الاوطان « 1 » . يعنى در عقل اول مرقوم شده است كه عود فاجران و كفار به ابدان انسانيه محال است . پس اين تمنى بىفايده است . و ازين عبارت توهم كرده نشود كه عود مطيعان به ابدان انسانيه ممكن باشد ، زيرا كه عود جميع نفوس به صور انسانيهء اين عالم ممتنع است و غرض از ذكر « فاجران » بيان طمع محال است ؛ يعنى ابدا در آتش اين آرزو خواهند سوخت ، به خلاف مطيعان كه اصلا از وى رجوع نخواهند كرد و اليه الاشارة بقوله عليه و آله السّلام : « الدّنيا سجن المؤمن و جنّة الكافر . » و از جمله نيران روحانى يكى نار شرم و تشوير است كه به آن اشاره شده است و دويم نار فراق لذات جسمانيه و سيوم نار حجاب ارتقاى حق حقيقى است . قوله : ظنّ الّذين اقترفوا الخطيئات ان تنالهم رحمة افق المجد دون أن يأخذوا سفر اللّه بجد « 2 » . يعنى بعضى اوقات از فاجران گمان برده‌اند كه با وجود آلايش به گناه ، بدون توبه از جميع معاصى ، نجات از دركات نيران ممكن است . و اين خيال محال است ، زيرا كه [ به ] براهين كثيره ثابت شده است كه تا از جميع معاصى توبه نكند و بر جميع اوامر الهى از روى جد و جهد « 3 » عمل نكند ، نجات ممكن نيست . كما قال النبى عليه و آله السّلام : « الاحمق من اتبعت نفسه هواها و تمنّى عن اللّه . » پس متابعت هوا و خواهش خود بر خلاف شريعت [ و ] موجب تعذيب در دركات نيران است . و مراد از « سفر » كتب منزلهء الهى است . و اگر چه جميع انبيا خلايق را به تهذيب قوت نظرى و عملى دعوت مىكنند و ليكن چون به اقتضاى ادوار و اوضاع فلكى افهام اشخاص هر قرن ، اقتضاى قانون و ضابطهء مىكنند كه اهل آن قرن را بدون اختيار آن ضابطه ، سلوك به صراط مستقيم محال است ، و لهذا عبادت شرايع به اعتبار جوارح مختلف است ، و به اعتبار عقيده متحد . و ادراك جميع اسرار اعمال جوارح كه صاحب شريعت به وحى و الهام ربّانى وضع نموده است ، فوق طاقت اكثر افراد انسانى است . پس بر هر شخص عاقل و بالغ كه از وجود نبى خبر داشته باشد ، لازم است كه بر جميع احكام او از روى صدق و اخلاص عمل نمايد و الّا قوت نظرى و عملى او تهذيب نخواهد يافت . و بعد از فناى قالب به جهل مركب كه آن را كفر نيز مىگويند ، ابدا مبتلا خواهد بود ، نعوذ باللّه منه . قوله : و الذين يطوفون عند الباب ، و يخافون حول اللّه ، و المصلّون فى الدّيجور ، و الصّابرون فى المناسك . . . و السائرون فى الارض و ارواحهم معلقة بالمحلّ « 4 » الاعلى ، و اصحاب السكينة الكبرى ، سيجدون من اللّه البشرى بالخلاص « 5 » .