انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — صفحة 238

و چون [ در ] لوح محفوظ ثبت شده است كه دعا و خواهش زيد ، مثلا ، امر فلانى را ، از جملهء اجزاء علت تامه وقوع و حدوث آن امر است ، پس بعد از وجود جميع اجزاء علت تامه ، ناچار معلوم موجود مىشود . و ازين بيان منكشف مىشود سرّ امر حق تعالى جميع عباد را به دعا و مناجات . چه بعضى دعاها از اجزاى علت تامه وقوع بعضى امور است ، چنانچه استعداد ماده و اوضاع افلاك از جملهء اجزاى علت تامه [ است ] . و شيخ كامل محى الدين ابن عربى در « فصوص » مىفرمايد : « السائلون « 1 » صنفان ، بعثه عى السؤال الاستعجال الطبيعى فانّ الانسان خلق عجولا . و الصنف الاخر « 2 » بعثه على السؤال : لما علم أنّ ثمّ امورا عند اللّه قد سبق العلم بأنّها لا تنال الا بعد السؤال . فيقول : فلعل ما نسأله [ فيه ] سبحانه يكون من هذا القبيل . فسؤال احتياط لما هو - الامر « 3 » عليه من الامكان ، و هو لا يعلم ما فى علم اللّه و لا يعطيه استعداد [ ه ] فى القبول ، لانّه من اغمض المعلومات . » « 4 » هذا كلامه قدس سره و روّح روحه . و مولانا عبد الرحمن جامى در شرح اين كلمات مىفرمايد : يعنى سائلان حاجات دو قسم‌اند . قسمى را استعجال طبيعى كه در ايشان مركوز است باعث مىشود ايشان را تا پيش از وقت سؤال كنند و از سر الامور مرهونه به اوقاتها خبر ندارند . و قسمى ديگر دانسته‌اند كه در خزاين حق از براى اين قوم خيرى مدّخر است كه بيخواست به ظهور نمىآيد . و بود كه اين خواست از جمله مدخر باشد . اين علم باعث ايشان مىشود به سؤال و اين را سؤال به احتياط گويند ، زيرا كه طرفى وجود و عدم او مساوى است . كه اگر او را استعداد قبول آن بود موجود گردد و الا فلا . و دانستن باقى علم اللّه ، وقوف بر آن در هر زمان معين از مشكل‌ترين معلومات اهل كشف است . تا اينجا كلام مولانا جامى است رحمه اللّه . و از اين عبارات معلوم شده كه خواهش بعضى نفوس از براى امور از اجزاى علت تامهء حدوث آن امور است . و اما سائل صنف ثانى جملهء عارفان است . زيرا كه سؤال او را روى علم است به سرّ الامور مرهونه به اوقاتها . قوله : و النّور السّانح من [ العالم ] الاعلى هو اكسير القدرة و العلم ، فيطيعه العالم « 5 » [ [ طاعته ] ] « 6 » . يعنى نور فايض از نور الانوار بر نفوس مرتاضان و كاملان ، موجب حصول قدرت تام و علم كامل است آن نفوس را . و به سبب حصول آن نور در نور اسفهبد انسيه ، جميع عناصر مطيع او مىشود .