نموديم كه وى به نسبت اين مرشد كامل كه لقب فخر الدّين داشته ، در اشعار تخلص فخرى مىنموده ، و پس از شهادت وى زوجهاش را از كربلا بهمدان آورده .
مرحوم ملا عبد الصمد ( ره ) در اين سال كه فرقه وهابيه بكربلا ريخته و قتل و غارتى بغايت فجيع و ناگوار در آن زمين عرشمدار بجا آوردند ، در همان روز هجوم آنها كه بنص « روضات : 353 » روز چهارشنبه عيد غدير مبارك ( 18 ذىالحجه ) اين سال مطابق ( . . . ) ثور ماه برجى بوده از تيغ بىدريغ آن فرقهء مطرود شهيد شده و بدرجات جنات أعلى صعود فرمود ، و ماده تاريخ آن واقعه عظيمه را كلمهء [ بغدير ] يافتند ، و پس از وى اهلوعيالش را حاجى ميرزا آقاسى چنانكه بدان اشاره نموديم از كربلا بهمدان رسانيد .
در « بستان السياحه » فرمايد كه وى قبل از وقوع اين واقعه مكرر فرمودى كه عما قريب اين محاسن سفيد را به خون خود سرخ خواهيد ديد ، و در حين شهادت عمرش از شصت سال متجاوز بوده ، انتهى .
و چون در اين موقع ذكرى از قتل و غارت كربلاى معلى ( زادها اللّه تعالى الشرف و العلاء ) بميان آمد چنين مناسب ديدم كه ساير قتل و غارتها و خرابىهائى كه از به دو شهادت حضرت سيد الشهداء ( عليه و على أبنائه التحية و الثناء ) در آن مكان شريف واقع شده اينجا بطور فهرست يادآورى شود ، و البتّه ذكر آنها مستلزم ذكر عمارات و ساختمانهاى واقعه در آن مقام مقدس نيز مىباشد ، پس چنين گوئيم كه در كتاب « تاريخ كربلا » تأليف سيد عبد الجواد كليددار كه در ( 1379 ) بيايد و آن را آقاى سيد محمد صدر هاشمى اصفهانى به فارسى ترجمه نموده ، در باب چهارم از ( ص 148 تا ص 181 ) عماراتى كه در آن زمين مقدس واقع شده ، و در باب پنجم از ( ص 183 تا 243 ) خرابىهائى كه در آن رخ داده بشرح نوشته شده ، و خلاصهء آن با ملاحظهء بعضى از مواضع ديگر اينكه :
اول ، از موقعى كه آن حضرت بدرجهء رفيعه شهادت رسيد چيزى نگذشت كه بر قبر مطهرش مسجدى بنا كردند ، و درخت سدرى در آن روئيد و مردم به زيارت آن مرقد منور رفت و شد مىنمودند و آن مسجد دو در داشته كه يكى از آنها به طرف مشرق باز مىشده . در « تاريخ كربلا : 151 » فرمايد : بانى اين بنا درست معلوم نيست ، و هرچه گفته شود از روى حدس و تخمين است كه بعضى نسبت آن را ببنى اسد كه جسد مطهر را دفن نمودهاند مىدهند و بعضى بمختار بن ابو عبيده ، انتهى . و بههرحال آن بناء اول محسوب و تا زمان
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 603
مساهمون: ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
ص٦٠٣