الا اينكه صاحب « رياض المسائل » چنانكه بما رسيده فضل او را انكار بلكه وى را بأمور عظيمه سهم مىنموده ، انتهى .
و هم در « رياض العارفين » در عنوان فردوس ( ص 465 ) احوال او را ذكر كرده ، و از همه اين كتب چنين برآيد كه وى قريب چهل سال در عتبات بوده و آنجا در نزد آقا محمد باقر بهبهانى و سيد بحر العلوم و آقا سيد على كربلائى در فقه و اصول تحصيل كرد چندانكه از علماء و فحول بشمار آمد ، و بعد از آن ميل بتصوف و عرفان نموده ، و در همان ديار بأمر مجذوبعلىشاه خدمت نور عليشاه و سيد معصومعلىشاه رسيد ، و بدستور آنها باصفهان در نزد حسينعلى شاه رفت ، و از فيض صحبت او تربيت يافته بشرف ذكر خفى و فكر مشرف گرديد ، و باز بكربلا معاودت نمود ، و آنجا مجاورت گزيد ، و چند تن ديگر از اين طايفه را نيز در آنجا ديد ، همچون مظهر عليشاه تونى و رونقعلى شاه بمى و غيره ، و از يمن توجه آنها ، و هم در اثر كوشيدن بتصفيهء باطن در مدت هشت سال ديگر ، عارفى معروف و سالكى مشهور گرديد ، و از أبناء دهر بسى اذيت و آزار كشيد : و هم در آن سرزمين با ملا اسكندر شروانى پدر حاج ميرزا زين العابدين ملاقات نموده و رفاقتى شايسته بهم رسانيد ، و كتب - چندى برشتهء تأليف كشيد ، از اين قرار :
اول كتاب « بحر المعارف » در عرفان و تصوف چنانكه در « بستان » است و آنجا دربارهء آن فرمايد : در علم طريقت از براى اهل سلوك بسيار پرمنفعت است آنگاه شطرى از آن در آداب ذكر نقل كرده .
دويم « شرح كتاب نافع محقق - ره » كه در « الذريعة 13 : 59 شماره 1736 » فرموده قطعهئى از آن را من در نجف از لقطه تا مواريث به خط شريفش در نزد سادات آل خرسان ديدم كه حاوى نقل أخبار و أقوال و تحقيقات و بسى مبسوطتر از رياض بود ، انتهى . انجام تأليف آن ع 1 سنهء 1195 در كربلاء .
سيم كتاب بزرگى به ترتيب ابواب فقهيه ، جامع مستطردات جمه و مستطرفات مهمه كه در روضات نوشته بواسطهء دامنه دادن بدان در حقيقت از وضع كتاب بيرون و از تفصيلى كه نگاشته از راه مصنفين اصحاب بر كنار افتاده ، و مجلدى از اوائل آن در سالهاى قبل نزد من بود ، و من آن را چندان چيزى نديدم ، و باكى نيست اگر مانند او در عداد مخلطين بشمار آيد چنانكه بر كسى كه كتب او را مطالعه كرده پوشيده
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 601
مساهمون: ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
ص٦٠١