از اين أساتيد سخن در اصفهان و شيراز انجمن شده و اشعار يكديگر را تصحيح مىنمودند ، و او خود بطورىكه در پرتو دويم تصريح كرده بيشتر رسوم و آداب شعر و شاعرى را از يگانه آفاق مرحوم مير سيد على مشتاق شاعر حسنى ( كه در محله عباسآباد اصفهان ساكن بوده و در سنه 1171 وفات نموده ) ياد گرفت ، و بسيارى از اوقات با هاتف اصفهانى كه در 1198 و صباحى كاشانى كه در 1207 بيايند به وطن يكديگر بمهمانى مىرفتند ، و بسا بود كه تا يك سال طول مىكشيد ؛ يعنى سالى در اصفهان بودند كه وطن آذر بود ، و ديگرى در كاشان وطن صباحى ؛ و سيمى را در قم بسر مىبردند .
حاجى لطفعلى بيك تخلص خود را در شعر نخست واله و پس از آن نگهت و آخر آذر را اختيار كرده و بدان باقىمانده بلكه شهرت گرفت ؛ و نيز بطورىكه خود نوشته در سلك عرفاء و صوفيه و درويشى هم منسلك بوده ؛ و در پرتو دويم سنه در آمدن خود را در اين طايفه و پوشيدن لباس فقر را نوشته لكن عدد سال را ذكر نكرده و همچنين نام بزرگى را كه در خدمت او مشرف به فقر شده نياورده ، اگرچه ظاهرا چنين مىنمايد كه در آن زمان چون هنوز مرحوم سيد معصوم عليشاه دكنى از هند بايران نيامده بود و سلسله نعمت اللهى در آن مملكت شهرت و كثرتى نداشت و از فرقه ذهبيه جماعتى كثيره در فارس بودند ؛ بايد وى خدمت يكى از آنان سرسپرده باشد .
مرحوم آذر در طول مدت عمر تأليفاتى پرداخته اول : كتاب « آتشكده » در احوال شعراء متقدمين و متأخرين و معاصرين خودش كه آن را در مدت قرنى بنص « مجمع الفصحاء » جمعآورى نموده و بنام كريمخان زند تأليف فرموده و در سنه 1180 انجام يافته و آن مشتمل است بر دو مجمره مجمرهء اول : در شعراء متقدمين . مجمره دويم : در معاصرين و مجمرهء اول شامل يك شعله در شعراء ملوك و سه اخگر است .
اخگر اول : در شعراء ايران اخگر دويم : در شعراء توران اخگر سيم : در شعراء هندوستان ، و بعد از آن فروغى عنوان كرده در شعراء زنان ، و هر اخگرى بمقتضاى مقام و لزوم مشتمل است بر چند شراره ؛ و هر شرارهاى در صورت لزوم منقسم بر شعاعهائى است ؛ چنان كه اخگر اول مشتمل است بر پنج شراره 1 : در شعراء آذربايجان 2 : در
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 45
مساهمون: ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
ص٤٥