و اين اسحاق بيك كتاب « آتشكدهء » برادر خود صاحب عنوان را مختصر كرده و تذكرهاى ترتيب داده .
و اين عذرى بيگدلى غير از عذرى تبريزى است كه از شعراء مائهء يازدهم بوده ، و شرححالش را در « دانشمندان آذربايجان : 272 » نوشته ، و در « ملحقات تذكرة - القبور : 187 » قبر اين عذرى بيگدلى را در اصفهان در ايوان مقبرهء درب امام ذكر كرده .
اينك پس از اين تطويل ، شروع بأحوال صاحب عنوان نموده و گوئيم كه :
وى از شعراء معروف و رجال مشهور علم و أدب بوده ، و در سخنسرائى و شعرشناسى و اطلاع بر أحوال و أشعار شعراء متقدمين و متأخرين تتبعى كافى و تبحرى وافى داشته ، و شرح احوالش را خود در « آتشكده : مجمرهء دويم پرتو دويم » نوشته ، و بعد از وى هم ديگران بنقل از آنجا و غيره در تذكرهها او را عنوان نمودهاند ؛ و از آن جمله در « تحفة العالم : 141 » و « مجمع الفصحاء 2 : 73 » شرحى از أحوال او آوردهاند و از آنها همه چنين برآيد كه :
وى در يك ساعت و كسرى برآمده از صبح روز شنبه بيستم ماه ربيع الآخر سنهء هزار و صد و سى و چهار ، مطابق ( . . . ) دلو ماه برجى سنهء 1100 شمسى در اصفهان ، بطالع حوت متولد شده ؛ چنان كه مفهوم از « آتشكده » در هر دو پرتو از مجمرهء دويم است .
بدين توضيح كه وى تاريخ تولد خود را در اول احوال خود از پرتو دويم در نسخهاى كه در نزد ما است و در سنهء 1270 چاپ شده و حاوى بسيارى از اغلاط مىباشد پس از ذكر ماه و روز و ساعت اينطور نوشته بأرقام هندى : سنهء 1123 ، و بعد از آن بلافاصله شرحى نوشته بدين مضمون كه :
مقارن اين حال فتنهء محمود غلجائى أفغان در اصفهان رخ داد ، و پدرم با اهلوعيال بقم حركت كرد و مدت چهارده سال در آن ديار بوديم ، تا در اول جلوس نادر شاه كه پدرم بعنوان حكومت لار از طرف نادر حركت بفارس نموده ، و من در شيراز متوطن شدم .
و در پرتو اول در اوائل مقدمهء مفصلهئى كه در خلاصهء وقايع پنجاه سالهء ايران ،
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 42
مساهمون: ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
ص٤٢