صلى الله عليه و آله خوشحال شدند و ابن عباس گريه كرد ، پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود : ترا چه به گريه واداشت ؟ گفت : خبر درگذشت تو است ، حضرت ( ص ) فرمود : به اين پسر دانش فراوانى داده شده است ، لذا اين سوره سورهء توديع ( خداحافظى ) ناميده شد و آن حضرت ( ص ) پس از نازل شدن سوره دو سال زندگى كرد .
236 / 5 بدان كه تقابل نسخه عالم و آدم به واسطهء اشتمال انسان است بر مجموع آنچه كه در عالم است ، پس بنابر آنچه گفتيم او به واسطهء تفصيل ظاهرى و باطنش نسخهء عالم و حقايق آن گرديده است ، يعنى بنابر آنچه كه خلاصهء ذوق اول است و بيانش نياز به بسط دارد ، لذا آنچه را كه شيخ جندى در رسالهاش آورده ؛ براى آگاهى دادن بيشتر بر كمالات انسانى كه ما در مقام شمارش و گزارش آنها هستيم بيان مىداريم ، گويد : نشأهء احدى قرآنى نسبت به شخص انسانى مانند نشأهء تفصيلى فرقانى است نسبت به انسان كبير - به صورت نه به معنى -
237 / 5 بنابراين همانند طبقات اعضاى نهگانهء او - از مغز و استخوان و عصب و گوشت و خون و رگها و پوست و مو و ناخن كه هر بالاترى پائينترى را اصلاح مىكند - افلاك نهگانه مىباشد .
238 / 5 و همانند برجهاى دوازدهگانه كه نصف آنها در جنوب شرقى و نصف ديگرش در شمال غربى هستند ؛ دو منفذ چشم و گوش و بينى و پستان و شرمگاه ؛ با دهان و ناف مىباشد .
239 / 5 و همانند ستارگان سيّار ؛ اعضاى هفتگانهء رئيسى مىباشد كه عبارتند از : مغز و قلب و كبد ( جگر ) و طحال ( سپرز ) و ريه ( شش ) و كليه ( قلوه و گرده ) و انثيان ( بيضه ) . و يا اعضاى آلىاند كه عبارت از دست و پا و چشم و گوش و زبان و شكم و شرمگاه مىباشد .
240 / 5 و همانند روحانيات ستارگان هفتگانهء فعال ؛ قواى هفتگانهء مدركهاند ، بنابراين حواس ظاهرى مانند سيارات پنجگانه ( عطارد و زهره و مريخ و مشترى و زحل ) مىباشند و عاقله مانند خورشيد و ناطقه همانند قمر است ، چون ناطقه نور از عاقله مىيابد ، از اين جهت شمار حروف نطق ( حروف تهجّى ) برابر با منازل ( بيست و هشتگانه ) قمر است .
241 / 5 و همانگونه كه براى سيارات پنجگانه دو خانه است ، براى هر يك از حواس
مصباح الأنس ( پيوند استدلال و شهود در كشف اسرار وجود صدرالدين قونوى ) ( فارسى ) — صفحة 733
مساهمون: محمد بن حمزة الفناري ( ابن الفناري )
ص٧٣٣