197 / 5 و اگر از عالم روحانى باشند ؛ امكان دارد كه به قلم و لوح و فرشتگان برجهاى دوازدهگانه و فرشتهگان منازل بيست و هشتگانه و فرشتگان ستارگان هفتگانه - آنگونه كه بيانش گذشت - تمثّل يابند .
198 / 5 و اگر از عالم مثال باشند ؛ به واسطهء صور مثالى اين فرشتگان مىباشد .
199 / 5 و اگر از عالم اجسام باشند - خدا دانا است - عبارتند از ستارگان هفتگانه ؛ يعنى به اعتبار تركيب يافتن حكم هر يك از آنها ؛ از احكام هفتگانهاى كه براى همه است ، تا جائى كه گفته شده : وقتى تدبير آنها تمامى يافت و به گردش درآمد ؛ حكم مجموع از احكام آنها به حق باز مىگردد و بدان روز « ذى المعارج « 1 » » كه مدتش پنجاه هزار سال است پايان مىپذيرد ، براى اينكه هر يك از ستارگان هفتگانه را سلطنتى هزار ساله است ، و به اعتبار اين كه همه با همه ؛ براى هر ستارهاى از آنها هفت هزار سال مىشود ، و هفت در هفت ؛ مىشود چهل و نه ، كمال اين به اعتبار مجموع حاصل پنجاه هزار مىشود « 1 » ، و اين تأويلى بود كه شيخ عبد الرزاق كاشانى در تأويل آيه روز « ذى المعارج » بيان داشته است ، و محتمل است كه روز فصل و جز او قضا - به شمار اين اقسام - به صورت روز و سال تعيّن پيدا كند ، چون آن روز « تبلى السرائر - آشكار شدن پنهانىها » است و براى معانى مظاهر تعيّن پيدا مىكند ، و درست اين است كه تأويل نشود و بر حقيقتش حمل شود كه مستفاد از مدد و يارى احكام فرشتگان برجها - همانگونه كه گذشت - مىباشد .
سئوال سيزدهم اجناس عالم همگى از بالا و پائين چگونه بعضى در بعض ديگر اثر مىگذارند
و چگونه آنها در انسان اثر مىگذارند ؟ در حالى كه در تمام آنها به واسطهء حال و مرتبه اثر مىگذارد ؟ و چگونه انسان در آنها به ذات و فعل ارادى و حال - پس از آنكه از آنها اثر پذيرفته است - اثر مىگذارد ؟ 200 / 5 جوابش اينكه : پيش از اين آنچه كه خردمند را بسنده باشد - به ويژه كه صاحب
هامش
( 1 ) - آيهء 2 سورهء مباركهء معارج . م