حسّ و چه از نظر خيال بدانى ؛ آنها چهل و نه مظهرىاند براى چهل و نه حقيقت اسمى الهى ، زيرا مفاتيح دوّمين كه عبارت از اصول الوهيتاند مفاتيح نخستين مىباشند - همچنان كه در برخى از عبارت حضرت شيخ قدس سره آمده - به اين اعتبار كه نكاح اول حروف غيبى بسيط براى نتيجهگيرى و پديد آمدن موجودات روحانى است كه از آنها آغاز مىشود و شمارشان هفت است ، و چون در هر يك از آنها طلبشان - براى ظهور و در پى ديگر اسماء به نيروى حقيقت جامع - اعتبار شود تا سريان تجلى جمعى به حسب آنها منتهى به رنگپذيرى هر يك از افراد تمام مجموع امر به حكم تمام ؛ يعنى سرّ ايجاد مطلق گردد ؛ وجوه تركيبات به اعتبار هر اسم طالب اوّلى غالب - از اسماء هفتگانه - مىرسد به هفت كه هر يك از آنها مشتمل بر تمام هفت تا است .
195 / 5 پيش از اين در شرح فرغانى ( بر قصيده تائيهء ابن فارض مصرى ) گذشت كه :
تركيبات هفتگانه گاهى اعتدالىاند ؛ به گونهاى كه اثر غالب پنهان است ، در اين صورت مظاهر انسانى آنها انبيا و رسولان و اولوا العزمانند ، و گاهى اثر غالب تركيبات هفتگانه آشكاراند ، و اين « كل » از هفت كاملان اول تصور مىشود كه هر يك آنها را هفت حقيقت مركب ديگر است و مظاهر اين هفت خليفگاناند كه براى هر يك از هفت تاى اول - بر مثال اقطاب هفتگانه در اين امّت - مىباشد ، و هفت در هفت ؛ چهل و نه حقيقت غيبى مىشود ، و همينطور مظاهر آنها كه نود و هشت مىشود ، نصف آنها غيبى ظاهرىاند و نصف ديگرش عينى مظهرى ، سپس نود و نه حقيقت است كه بر همه اشتمال دارد ، يعنى « عماء » كه برزخ وجوب و امكان و ربوبيت و مربوبيت است و آن را جز انسان كامل شهود نمىكند - چون مرتبهء او است - و يا اشخاص انگشت شمار غير كامل - به واسطهء نيروى قرب و نزديكيش به او - و پس از آن يكصد است ؛ و آن به واسطهء مرتبهء احديت جمع هويت و وجود مىباشد كه عبارت است از تعيّن اول و مقام « او ادنى » و مرتبهء احمدى ، و بالاتر از اين مرتبه هيچ مرتبه و وصفى و هيچ اسم و رسم و حكمى نمىباشد ، اين را نيك بفهم .
196 / 5 بدان كه اين حقايق چهل و نه گانهء غيبى عبارتند از مرتبهء معانى ، اما مظاهر آنها ؛ اگر از نوع انسانى كه مقصود از ايجاداند باشند ؛ گفتيم كه از اولوا العزمان هفتگانه و خليفگان هفتگانهء هر يك از آنان مىباشند ، و اين به اعتبار اينكه او نسخهء جامع است درست مىباشد - اگر چه ذاتش نوع است -
مصباح الأنس ( پيوند استدلال و شهود در كشف اسرار وجود صدرالدين قونوى ) ( فارسى ) — صفحة 719
مساهمون: محمد بن حمزة الفناري ( ابن الفناري )
ص٧١٩