24 / 5 و آن اين است كه حقيقت نفسش را بشناسد تا پروردگارش را بشناسد ، پس حقيقت انسان را كه عبارت از غيب مطلق است به واسطهء صورت حقىاش - يعنى چگونگى تعيّنش را در علم الهى - خواهد دانست .
25 / 5 و خواهد دانست كه از چه چيز پديد آمده است ، يعنى از كدام مرتبه از مراتب وجود و تجلى ربانى تعيّن پذيرفته و ظاهر گشته است .
26 / 5 و خواهد دانست كه در چه چيز پديد آمده است ، يعنى در كدام مرتبه از مراتب جامع الهى و ( در كدام مرتبه از مراتب ) كونى كه اختصاص به دو دارد و محلهاى معنوىاند اين مجموع پديدار گشت .
27 / 5 و خواهد دانست كه چگونه پديد آمده است ، و اين احتمال دو معنى را دارد : يكى سئوال از كيفيت وجودش است از آن جهت كه از حق صادر است و حق پديد آورندهاش مىباشد ، و ديگرى سئوال از كيفيت خود او است ؛ از آن جهت كه موجود بر آن كيفيت است .
28 / 5 و خواهد دانست كه او را كى پديد آورده و آفريده .
29 / 5 و خواهد دانست براى چه او را پديد آورده است ، يعنى چه فايده و حكمتى از وجودش حاصل مىآيد .
30 / 5 و خواهد دانست كه غايتش چيست ؟ يعنى منتهاى مرتبتى كلّى او ؛ و يا منتهاى علم و عمل او از حيث تفصيل چيست ؟
31 / 5 و خواهد دانست كه آيا بازگشتش به عين آنچه از آن صادر شده مىباشد و يا همانند آن از حيث مرتبه و يا وجود است - البته اگر همانندى درست باشد ؟
32 / 5 و خواهد دانست كه مطلقا مراد از ارادهء كلى ذاتى - از حيث انسانيت مطلق او و از حيث استعداد خاصش - چيست ؟
33 / 5 و خواهد دانست كه مراد خاص از او در هر وقت چيست ؟
34 / 5 و خواهد دانست كه آيا به انسان در تمامى مراداتى كه بيان شد يارى گرفته مىشود و يا به بعضى از آنها - از حيث عين و مرتبهء او - و يا او ( انسان ) از حيث آن دو ( عين و مرتبه ) يارى مىگيرد .
مصباح الأنس ( پيوند استدلال و شهود در كشف اسرار وجود صدرالدين قونوى ) ( فارسى ) — صفحة 665
مساهمون: محمد بن حمزة الفناري ( ابن الفناري )
ص٦٦٥