217 / 4 از جمله سخن ( عرب بنو تميم ) است كه : قوم شهرى ساختند ، و گفته شد كه معونت « 1 » مشترك بين دو طرف است ، و اين وجه سوم است ، و در بيان الهى كه :
فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ
، يعنى : بزرگ است خداوندى كه بهترين آفريدگان است ( 14 - مؤمنون ) اشاره است به شركت ؛ به نوعى كه جامع بين تشبيه و تنزيه است - هم چنان كه پيش از اين گذشت - .
اصل هفتم در كشف و آشكارى راز مطلوب اجمالى
218 / 4 و آن صورت وجودى است كه به اعتبارى به نام وجود عام - به واسطهء عمومش - و نفس رحمانى - به واسطهء اوّلين ظهور بخاريش - و خزانهء جامع و ام الكتاب مسطور ( نوشته شده ) - به واسطهء اين كه ماده و اصل موجودات است - و تجلى سارى - به واسطه سريانش در موجودات - ورق منشور ( پوست گسترده شده ) - به واسطهء پخش و انبساطش بر موجودات - و رحمت عام و رحمت ذاتى امتنانى - به واسطهء اطلاق و عدم توقفش بر قيدى - و صورت « عما » ناميده شده است « 2 » ، چون حقيقت و معناى آن ؛ حقايق متعيّن به تعيّن علمى است ، خواه اسمائى فاعلى باشد تا بدان تعيّن صوريش ظاهر گردد و يا كونى قابلى تا هرچه از آنها كه استعدادش تمام شده آن را قبول كند .
219 / 4 سپس گوييم : صورت وجودى الهى كه از اجتماع اول براى اسماء ذاتى حاصل شده است ؛ از جهت ظهورش براى خودش ؛ صورت رحمان است و بدان ( اسم ) ناميده مىشود ، براى اينكه مدلول رحمان كسى است كه داراى رحمت عامه است ؛ و آن رحمتى است كه همه چيز را فرا گرفته است ، و هيچ چيزى جز وجودى كه علم حضورى لازم آن است اين چنين نيست .
220 / 4 اگر گويى : نفس رحمانى عين صورت وجودى است ، و اگر مسمّاى رحمان
هامش
( 1 ) - يعنى مخارج . م
( 2 ) - اين خبر : به نام وجود عام . . . مىباشد .