آوردن اين اسماء در جدول « 1 » گويد : برخى از اين اسماء حسنى دلالت بر ذات الهى دارند و گاهى هم با اين دلالت بر ذات ؛ دلالت بر صفات و افعال او - و يا با هم - دارند ، آنچه كه دلالتش بر ذات آشكارتر است ؛ آنها را از اسماء ذات قرار داديم و در اسماء صفات و اسماء افعال - از جهت آشكارتر بودن - همينطور رفتار كرديم ؛ نه اينكه آنها را مدخلى در غير جدول خودشان نيست - مانند « رب » - براى اينكه معنى « رب » يعنى : ثابت ، و آن ويژهء ذات است و به معنى « مصلح » از اسماء افعال است و به معنى « مالك » از اسماء صفات است .
814 / 3 و باز در آن ( كتاب انشاء الدوائر ) گفته : بدان كه ما دربارهء اينها ( يعنى اسماء حسناى در زير صفحه ) ارادهء محدوديت اسماء را نداريم و نه اين كه غير اينها ديگر اسمى نيست ، بلكه اين ترتيب را براى آگاهى بخشيدن آورديم ، پس هرگاه اسمى از اسماى حسناى او را ديدى آن را به آشكارترين ( جدول ) الحاق كن .
815 / 3 حال گويم : پاسخ اوّلى اين است كه : آشكارتر بودن را در ( اسمائى كه ) احتمال مختلف بودن مىرود جايز است اعتبار كنى ؛ بنابراين دو ايراد ؛ اختلاف پيدا مىكنند ؛ و بر جايز بودن اختلاف داشتن دو ايراد ؛ شيخ ما - كه خداوند از وى خشنود باد - در اينجا آگاهى داده كه اصول اسماء الوهى - مانند حيات و علم و قدرت و غير اينها - از اسماء ذات به شمار مىآيند ؛ يعنى از آن حيث كه ذاتىاند اعتبار كنى ؛ نه اين كه صفت براى واحداند ، ولى اگر تعلقات آنها را و اين كه وحدت صفت است اعتبار كنى ؛ از اسماء صفات است .
هامش
( 1 ) - اسماء ذات عبارتند از : الله و رب و الملك و القدوس و السلام و المؤمن و المهيمن و العزيز و الجبار و المتكبّر و العلى و العظيم و الظاهر و الباطن و الكبير و الجليل و المجيد و الحق و المتين ( المبين ) الواحد و الماجد و الصمد و الاول و الاخر و المتعالى و الغنى و النور و الوارث و ذو الجلال و الرقيب .
اصول ائمهء هفتگانهء اسماء عبارتند از : الحيوة و الكلام و القدره و الاراده و العلم و السمع و البصر .
اسماء صفات عبارتند از : الحّى و الشكور و القهار و القاهر و المقتدر و القوى و القادر و الكريم و الغفار و الرحمن و الرحيم و الغفور و الودود و الرؤف و الحليم و الصبور و البّر و العليم و الخبير و المحصى و الحكيم و الشهيد و السميع و البصير .
اسماء افعال عبارتند از : المبدئ و الوكيل و الباعث و المجيب و الواسع و الحسيب و المقيت و الحافظ و الخالق و البارئ و المصور و الوهاب و الرزاق و الفتاح و القابض و الباسط و الخافض و الرافع و المعز و المذل و الحكم و العدل و اللطيف و المعيد و المميت و المحيى و الولى و التواب و المنتقم و المقسط و الجامع و المغنى و المانع و الضّارّ و النافع و الهادى و البديع و الرشيد .