زدودن آثار خلقى را از دامن حقيقت دارد ، سپس شوق است كه اثر غيرت و پىآمد آن است و بدان تندبادهاى غلبهء محبت - به واسطهء ميل آن به رسانيدن مشتاق به مطلوب خود و عاشق به معشوق خويش - وزيدن مىگيرد . پس از آن قلق است و آن ظهور و آشكار شدن اثر شوق است در مشتاق ؛ به واسطهء پديد آمدن اضطراب و بىتابى قوى و حركت از جا كنندهء معنوى ؛ براى بر طرف كردن مانعى كه همان عين تعيّن تميّز سالك سيار است . پس از آن عطش است كه از اثر آن حركت از جا كننده كه موجب رنج و سوختنى است در آن پديد آمده و جز قطرهاى از چشمهء سلسبيل عنايت الهى چيزى وى را سيراب نمىكند . بعد از ادراك سرّ سالك است مر اثر رنج و غلبه « 1 » را از آن قلق ، به طورى كه نزديك است اين ادراك ، از تعينش سالك سيار را فنا « 2 » بخشد . سپس هيمان است ؛ و آن عبارت از ثبوت و تحقق غيبت است از اثر ادراك . پس از آن برق « 3 » است و آن هويدا كنندهء مدد اطلاقى « 4 » است كه مترتب بر آن غيبتى است كه اثر تعين مىباشد ، و اين هويدا كننده ؛ غالب و چيره و به تمامه پوشانندهء تاريكى آن اثر است . سپس ذوق است و آن قطره بارانى است كه به تبع برق زدن از حضرت عماء فرود آمده و درخواست فرو نشاندن سوزش عطش بيان شده را دارد .
166 / 2 حال گوييم : اين حالات نردبان سير سالك سيّار و مقامات انتقال او از مراتب پائين جزئى به حضرات شريف كلى مىباشد كه آن را اسم « الظاهر » - كه حكمش مشاهدهء وحدت وجود است در عين كثرتى كه به واسطهء نفس ظاهر گرديده - فرا گرفته است ، و در ازاى بر طرف كردن قيدهاى جزئى سير و پويش سالك سيار - از لحاظ نيرو و قدرت - در مراتب اطوار نهايى فزونى مىگيرد .
167 / 2 برخى از عرفا اين تقوّى و نيرويابى را بخش ولايت « 5 » نام نهادهاند ، بنابر اين سرّ
هامش
( 1 ) - يعنى سرّ سالك سيار اثرى نورانى را ادراك مىكند كه موجب قلق و رنج شده و شوق را به شدت براى طلب برمىانگيزد .
( 2 ) - يعنى فناى از اثر رنج و غلبه ؛ كه در حال ادراك حاصل مىشود .
( 3 ) - نخستين چيزى كه از انوار تجليات ظهور پيدا مىكند برق است كه به كلى ظلمت اثر تعيّن امكانى را پوشانده و سالك را به راه دخول در طريق ولايت مىخواند ، پس برق نورى از انوار احوال ؛ و خوانندهء به ورود در ولايات مىباشد .
( 4 ) - مدد طلاقى عبارت است از وجود حقانى و فيض انبساطى نورانى كه بدان مقام ولايت تحقق و ظهور مىيابد و برق آغاز آن نخستين ظهورش است .
( 5 ) - بخش ولايات ده است : لحظ - وقت - صفا - سرور - سرّ - نفس - غربت - غرق - غيبت - تمكن .