( سالك سيار ) به آن نيرو عين ( ثابت ) خود را با تمام كمالاتش ملاحظه كرده و نهايت نسبى و يا حقيقى ؛ و محل « 1 » معنوى را كه ملاحظه در آن حاصل مىشود - يعنى باطن زمان كه موسوم به وقت است - مشاهده مىكند ، و اين حال است كه ميان گذشته و آينده بوده و داراى دوام « 2 » است ، و آن ( وقت ) چيزى است كه تمام معلومات در حضرت علمى در آن وقت هستند ، و هر معلومى نيز كه در بخش معيّنى از آنكه - با همهء توابع و اضافهء وجود بدان - حاصل است تعلق به ( جملهء قبلى يعنى : ) سرّ سالك سيار ملاحظه كرده دارد ، يعنى اين سالك سيار تعلق به وقت خود و به هر چه كه وقتش اقتضا مىكند دارد . در اين حال ؛ حالش از تيرگيهاى اغيار ( به واسطه وزش نسيم اتصال ) صافى و پاك مىشود و ملاحظه و وقت و صفا ؛ از مقاماتش مىگردد و در اين حال به ذات و وقت و صفات خويش جامهء سرور در بر مىكند « 3 » .
168 / 2 و چون اين ( جامه در بركردن ) در حالى باشد كه نسبت به مشاهدهء اغيار بىزمان باشد ، آن به حكم وقت حالت اسرار است « 4 » و بر آن جز خداوند كسى ديگر آگاهى ندارد ؛ و بدان در بيان رسول خدا صلى الله عليه و آله - از قول پروردگارش - آمده كه : اولياى من در زير قباب و پوشش مناند كه جز خودم كسى آنها را نمىشناسد ، بنابر اين اين ولىّ صاحب سرّ در اين حالت صاحب نفس واحد است و اثر نفسش در نفسش « 5 » به حسب حالتى حجابى آشكار شده ؛ و پوشيدگيش به واسطه محو كردن هر صورتى ؛ حجاب و پوشيدگى و دوريش را بيشتر كرده است ، در حالى كه ايجاد صورت مستلزم كشف و تجلى و قرب او است ، و اين اثر به حسب حال كشف و شهود و تجلى او به واسطه زنده كردن دلهاى مرده ظاهر مىشود ، چنان كه در بيان رسول خدا صلى الله عليه و آله آمده : من نفس رحمان را از جانب يمن مىبويم ، و ( همين طور اين اثر به حسب كشف و شهود و تجلى او ) به واسطه ايجاد صورتى در موضعى و محو كردنش در موضع ديگر ظاهر مىشود ، چنان كه در بيان الهى آمده :
أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَنْ يَرْتَدَّ
هامش
( 1 ) - يعنى حضرت علمى - از جهت ترتيب ذاتى در آن - منشأ و اصل زمان و باطن آن است .
( 2 ) - يعنى حال متوسط كه عبارت از زمان است .
( 3 ) - يعنى به واسطه از بين رفتن بيم انقطاع و دورى و تبسّم روح .
( 4 ) - يعنى پوشيده شدن حال بنده از خود كه به واسطه لطافت و دقت آن نمىداند كه چيست .
( 5 ) - و آن روحى است كه به واسطه بر طرف شدن ابر پوشيدگى بنده از خود و آشكار شدن ظلمت پردگى پديدار مىگردد .