135 / 2 و سوم حصول نفس است از جهت سرّش بر مشاهده ؛ كه ( آن مشاهده ) جذب كننده و كشاننده است به سر چشمهء توحيد از راه فناى از احكام و پردهها و حجابها و قيد و بندهايى كه به واسطه تلبس و پوشيدگى به احكام مراتب ؛ در مراتب تنزل عارض شده است ، و اين تعلق به مقام احسان دارد .
136 / 2 اما آغاز كردن در سير به سه بخش تقسيم مىشود كه هر بخشى داراى امورى كلى است كه به نام مقامات ناميده مىشود ، يعنى به واسطه اقامت و درنگ نفس در هر كدام آنها ؛ و براى تحقيق و ثبوت آنچه كه در تحت حيطه و فراگيرى آن مقامات است و پىدرپى بر نفس وارد مىگردد و به سبب تحول و دگرگونى به نام احوال ناميده مىشود ، و سبب اين تقسيم شدن به سه بخش آنكه : نفس خود داراى سهگونه و سه جهت است :
137 / 2 نخست جهت توجّهش به قوا و نيروهايى است كه در كار تدبير و ادارهء بداناند و اسكان آن ( بدن ) در آنچه كه برايش چه در حال و چه در آينده - به صورتى زيبا و مطابق شريعت - سودمند است كه به نام مقامات سير ناميده مىشود و اين جهت بدايات « 1 » است ، زيرا بدايت آغازيدن در استعداد سير است .
138 / 2 دوم جهت توجهش به ذات خود است ، يعنى به واسطه تعديل صفات و تسكين تندى آن و ثبات و استوارى بخشيدنش ، و اين دروازه و باب وارد شدنش از ظاهر به باطن است كه به نام ابواب « 2 » ناميده مىشود .
139 / 2 سوم جهت توجهش به باطن خويش - يعنى روح و سرّ ربانى - است و يارى خواستنش از آن ؛ در بر طرف كردن حجابها و پردهها و پذيرفت وى ( روح و سرّ ربانى ) مر يارى و ياورى را ، از اين جهت بخش معاملات « 3 » ناميده مىشود ، و ملاك مقامات هر بخشى سه است و باقى متممات است .
140 / 2 و مهمترين بخش بدايات توبه است ، و آن بازگشت از مخالفت است به موافقت
هامش
( 1 ) - بخش بدايات ده است : يقظه - توبه - محاسبه - انابه - تفكر - تذكر - اعتصام - فرار - رياضت - سماع .
( 2 ) - بخش ابواب ده است : حزن - خوف - اشفاق - خشوع - اخبات - زهد - ورع - تبتل - رجا - رغبت .
( 3 ) - بخش معاملات ده است : رعايت - مراقبه - حرمت - اخلاص - تهذيب - استقامت - توكل - تفويض - ثقت - تسليم .