وهند ) كه شيخ مبارك نام داشته نيز باين سلسله منسوب بوده وشيخ محمد غوث گوالبارى شطارى ( م 1562 م ) نيز يكى ديگر از بزرگان معروف اين سلسله مىباشد « 1 » پس گروه شطاريه ( در تصوف ) وشطاران ( كه در كنار فتيان وعياران ياد مىشوند ) دو مسلك جداگانه دارند وبراي تميز اين دو اصطلاح اين تذكر ضروري بود .
ترويج فتوت بوسيلهء بعضي از خلفاء وپادشاهان اسلام
در قرن ششم فتوت بصورت يك مسلك وعامل اجتماعي جدى درآمده بود وبهمين علت پادشاهان وخلفاء متوجه آن گرديده وكموبيش بدان گرويدند وآداب ورسوم وتشريفات آن را بطور مشخص مورد اجرا قرار دادند البتة پيش از اين تاريخ نيز كارهاى جوانمردانهاى از بعضي از حكام وفرمانروايان مسلمان مانند ديگر طبقات مردم صادر مىشد ، اما تا اين هنگام كسى از آنان به صورت رسمي وابسته به مسلك فتوت نبود وآنچه وجود داشت فقط روح جوانمردى بود كه بعضا بر آنان حكومت مىكرد واز اعمال وأقوال ايشان ظاهر مىگرديد مثلا گفتار زير از شمس المعالي قابوس كه در مقام مخالفت با تسليم فخر الدولهء ديلمى به سرداران أو گفته ، چه قدر جوانمردانه است :
« شمس المعالي جواب داد كه در شريعت مروت « 2 » ودين حفاظ فتوت ، نقض عهود واخفار حق وفود حرام است وكدام عار از اين شنيعتر كه چنين پادشاه زادهاى بجائى پناهند واز آنجا توقع وفا وحفاظ دارد وآنگاه جفا بيند وباو غدر كنند وبحطام دنيوي بفروشند ودر حفظ جان وصيانت جاه أو بجان نكوشند « 3 » .
همچنين اسامة أبو المظفر شامي ، كه از امراى برجستهء سوريه بود ( م 584 ه ) ومعاصر معروف أو سلطان صلاح الدين ايوبى ( 564 - 589 ه ) هردو از فتيان وجوانمردان بودند . موفقيتهاى شايان صلاح الدين وسپس
هامش
( 1 ) - رود كوثر ( اردو ) ، ص 34 - 33 .
( 2 ) - در تعريف مروت ابن المعمار مىنويسد : « هي صفة باطنة والفتوة صفة ظاهرة من فعل الخير والكف عن الشر » كتاب الفتوة ، ص 149 .
( 3 ) - ترجمهء تاريخ يميني چاپ بنگاه ترجمه ونشر كتاب ، ص 49 .