در قرآن مجيد در مواردى متعدد ، جاهليت در اينگونه معانى و مفاهيم بهكار رفته است كه به چند مورد آن اشاره مىشود : 1 . توقّعات و انتظارات بىجا و غلط گروهى از اهل كتاب كه مايل بودند پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله به دلخواه آنان رأى دهد ، « حكم جاهليت » ناميده شده است . « 1 » 2 . خداوند تعصب كور قبيلگى عرب بتپرست را « تعصب جاهليت » معرفى كرده است . « 2 » 3 . به همسران پيامبر هشدار داده شده است كه به شيوهء جاهليت پيشين با خودنمايى بيرون نيايند . « 3 » 4 . خداوند گروهى منافق و افراد سست ايمان را كه پس از شكست ارتش اسلام در جنگ احد ، روحيهء خود را از دست داده ، دچار تشويش و بدبينى شده بودند ، نكوهش مىكند كه دربارهء خدا ، گمانهايى همچون « گمان جاهليت » داشتند . « 4 » 5 . خداوند حكايت مىكند كه وقتى قوم موسى ، در برابر دستور او مبنى بر كشتن گاو ، به وى گفتند : « آيا ما را مسخره مىكنى ؟ » موسى گفت : « به خدا پناه مىبرم از اينكه از جاهلان باشم ! » « 5 » اميرمؤمنان على عليه السلام در ترسيم زندگى نكبتبار و تيرهروزيهاى عرب بتپرست ، از سبك مغزى آنها در اثر جاهليت ياد مىكند . « 6 »
تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 66
مساهمون: مهدى پيشوايى
ص٦٦
هامش
( 1 ) . « افحكمالجاهلية يبغون . . . » ( مائده ( 5 ) : 50 . )
( 2 ) . « اذ جعل الذين كفروا فى قلوبهم الحميّة حميّةالجاهلية . . . » ( فتح ( 48 ) : 26 . )
( 3 ) . « و قرن فى بيوتكنَّ ولا تبرَّجن تبرُّج الجاهليّةالاولى . . . » ( احزاب ( 33 ) : 33 . )
( 4 ) . « . . . وطائفة قد اهمتهم انفسهم يظنون بالله غير الحق ظنالجاهلية . . . » ( آل عمران ( 3 ) : 154 . )
( 5 ) . « قالوا اتتخدنا هزواً قال اعوذ بالله ان اكون من الجاهلين . » ( بقره ( 2 ) : 67 . )
( 6 ) . واستخفتهم الجاهلية الجهلاء . ( صبحى صالح ، نهجالبلاغه ، خطبهء 95 . )