دشوارى راه
ارتش اسلام با وجود همهء دشواريها ، از مدينه حركت كرد ، اما چنانكه تا حدى قابل پيشبينى بود ، مسلمانان در راه تبوك ، به علت طول مسافت ، كمى تعداد مركبها ( براى هر سه نفر يك اسب ) ، گرمى هوا ، بهويژه كمآبى و تشنگى ، دچار مشكلات و زحمات فراوانى شدند و از اين رو ، اين جنگ در تاريخ اسلام نام « غزوة العُسرة » « 2 » و « جيشالعُسرة » « 3 » به خود گرفت . درهرحال ارتش اسلام پس از طى مسافت طولانى ، به سرزمين تبوك رسيد ، اما اثرى از نيروى نظامى روم مشاهده نگرديد . گزارش حركت ارتش روم بىاساس بوده است . « 4 » و اين شايعه را به منظور ايجاد رعب و نگرانى در جبههء اسلام طرح كرده بودند . « 5 »
معاهدات پيامبر اسلام با امراى محلّى
رسول خدا صلى الله عليه و آله بيست روز در تبوك توقف كرد « 6 » و در اين مدت ، با حاكم « أَيلة » و با مردم سرزمين « جَرباء » و « اذرح » پيمان صلح بست و آنها متعهد به پرداخت جزيه شدند . و نيز پيامبر اسلام پس از يك عمليات نظامى ، با پادشاه مقتدر دومةالجندل پيمان صلح امضا كرد و او با پرداخت مبالغى ، تسليم شد . « 1 » غزوهء تبوك در رجب سال نهم هجرت رخ داد « 2 » و ابعادى از آن در سورهء « توبه » انعكاس