است كه مىتواند در نقطهاى دوردست ، با بزرگترين قدرت جهان مقابله كند . تأثير سياسى و نظامى اين مانور به حدّى بود كه پس از بازگشت پيامبر اسلام به مدينه ، نمايندگان قبايل بسيارى كه تا آن روز مسلمان نشده بودند ، دوران شرك و بتپرستى را خاتمه يافته دانسته ، وارد مدينه شدند و اعلام اطاعت كردند . تعداد نمايندگانى كه آن سال بدين منظور به حضور پيامبر اسلام رسيدند ، به قدرى زياد بود كه سال نهم را « سنةالوُفود » ( سال ورود هيأتهاى نمايندگى قبايل به مدينه براى ديدار با پيامبر صلى الله عليه و آله ) ناميدهاند . « 1 »
اعلام برائت از مشركان
پس از فتح مكه ، فضاى مساعدى براى گسترش توحيد و ريشهكنشدن بتپرستى و ساير خرافات و افكار باطلى كه از بتپرستى نشأت مىگرفت ، بهوجودآمد و بيشتر مردم شهرها و باديهها دست از بتپرستى كشيده ، به اسلام گرويدند . اما گروهى متعصب و نادان هنوز حاضر نبودند از فرهنگ غلط جاهلى ، دست بردارند و پذيرش آيين نوين محمد صلى الله عليه و آله ، براى آنان سخت و گران بود .
از طرف ديگر ، گرچه رسول خدا تا آن زمان چند بار عمره انجام داده بود ، اما هنوز فرصت برگزارى حجّ ( به دور از پيرايههايى كه در دوران بتپرستى به آن بسته شده بود ) پيش نيامده بود ، و مشركان همچنان حج را به صورتى ناقص و آميخته با خرافات و پيرايهها برگزار مىكردند و از سوى سوم ، پس از فتح مكه دو گونه معاهده ميان رسول خدا و مشركان بسته شده بود : 1 . معاهدهء عمومى مبنى بر اين كه برگزارى حج براى همه كس آزاد باشد و از حج هيچكس جلوگيرى نشود و نيز در ماههاى حرام ، امنيت برقرار شود و هيچكس مورد تعرض قرار نگيرد .
2 . معاهدهء مدتدار با برخى از قبائل عرب . « 1 »
هامش
( 1 ) . ابنهشام ، السيرةالنبوية ، ج 4 ، ص 205 . سيرهنويسان فهرستى از اين وفدها را ثبت كرده و تعداد آنها را بيش از شصت نوشتهاند . ر . ك : الطبقاتالكبرى ، ج 1 ، ص 291 - 359 ؛ تاريخ پيامبر اسلام ، محمدابراهيم آيتى ، ص 609 - 642 .
( 1 ) . ابنهشام ، السيرة النبوية ، ج 4 ، ص 190 .