پس از غزوهء تبوك ، آيات سورهء « برائت » نازل شد و پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مأموريت يافت از مشركان اعلام بيزارى نموده نقطهء پايانى براى اين معاهدهها بگذارد ، و نيز چند دستورالعمل ديگر را كه در آن آيات آمده بود ، اجرا كند . مضمون آيات نخست سورهء برائت بدين قرار است :
[ اين آيات ] اعلام بيزارى [ و عدم تعهد ] است از طرف خدا و پيامبرش نسبت به مشركانى كه با ايشان پيمان بستهايد ، پس [ اى مشركان ، چهار ماه ديگر با امنيت كامل ] در زمين بگرديد و بدانيد كه شما نمىتوانيد خدا را به ستوه آوريد ، و اين خداست كه رسوا كنندهء كافران است .
و [ اين آيات ] اعلامى است از جانب خدا و پيامبرش به مردم در روز حجّ اكبر كه خدا و پيامبرش در برابر مشركان تعهدى ندارند [ با اين حال ] اگر [ از كفر ] توبه كنيد آن براى شما بهتر است و اگر روى بگردانيد پس بدانيد كه شما خدا را درمانده نخواهيد كرد ، و كسانى را كه كفر ورزيدند از عذابى دردناك خبر ده . مگر آن مشركانى كه با آنان پيمان بستهايد ، و چيزى از [ تعهدات خود نسبت به ] شما فروگذار نكرده ، و كسى را بر ضد شما پشتيبانى ننمودهاند ، پس پيمان اينان را تا [ پايان ] مدتشان تمام كنيد ، چرا كه خدا پرهيزكاران را دوست دارد .
پس چون ماههاى حرام سپرى شد ، مشركان را هر كجا يافتيد بكشيد و آنان را دستگير كنيد و به محاصره درآوريد و در هر كمينگاهى به كمين آنان بنشينيد ، پس اگر توبه كردند و نماز برپا داشتند و زكات دادند ، راه را برايشان گشاده گردانيد ، زيرا خدا آمرزندهء مهربان است . « 2 »
پيك و نمايندهء مخصوص پيامبر
پس از نزول اين آيات ، پيامبر اسلام قسمتى از آيات آغازين سورهء برائت را به ابوبكر آموخت و به او مأموريت داد اين آيات را در روز عيد قربان در اجتماع حاجيان ، بخواند .
هامش
( 2 ) . برائت ( 9 ) : 1 - 5 .