خيبريان با سقوط آخرين دژ ، تسليم شدند و جنگ پايان يافت . تلفات سپاه خيبر را در اين جنگ 93 نفر « 1 » و شهداى اسلام را 28 نفر نوشتهاند . « 2 »
فرجام يهوديان خيبر
خيبريان پس از شكست و تسليم ، به استناد اينكه به امور كشاورزى آشناترند از پيامبر تقاضا كردند كه همچنان در سرزمين خود بمانند و به كشاورزى بپردازند . پيامبر با اين درخواست آنان موافقت نمود ، مشروط بر اين كه هر سال نيمى از محصول كشاورزى خود را به حكومت اسلامى بپردازند « 3 » و هر وقت حضرت خواست ، از آن ملك بيرون روند . « 4 » اين معاهده تا زمان خلافت عمر مورد عمل بود تا آنكه در زمان حكومت وى تحرّكاتى بر ضد مسلمانان انجام دادند ، از اين رو عمر آنان را به شام تبعيد كرد . « 5 »
فدك
پس از شكست خيبريان ، يهوديان فدك بدون مقاومت تسليم و با پيامبر پيمان صلحى مشابه پيمان خيبريان بستند . چون فدك بدون جنگ فتح شده بود ، نصف درآمد آن « خالصه » رسول خدا گشت . « 6 »
هامش
( 1 ) . مجلسى ، بحارالانوار ، ج 21 ، ص 32 .
( 2 ) . محمد ابراهيم آيتى ، تاريخ پيامبر اسلام ( تهران : انتشارات دانشگاه تهران ، چ 3 ، 1361 ) ، ص 473 - 475 .
( 3 ) . واقدى ، المغازى ، ج 2 ، ص 690 ؛ ياقوت حموى ، معجمالبلدان ، ج 2 ، ص 410 ( لغت خيبر . )
( 4 ) . ابنهشام ، السيرةالنبوية ، ج 3 ، ص 352 .
( 5 ) . ياقوت حموى ، پيشين ، ص 410 ؛ بلاذرى ، فتوحالبلدان ( بيروت : 1398 ه . ق ) ، ص 36 ، 37 .
( 6 ) . بلاذرى ، پيشين ، ص 42 ؛ ابنهشام ، پيشين ، ج 2 ، ص 352 ؛ ابناثير ، الكامل فىالتاريخ ، ج 2 ، ص 224 ؛ واقدى ، پيشين ، ج 2 ، ص 707 ؛ ياقوت حموى ، پيشين ، ج 4 ، ص 238 ( لغت فدك ) ؛ ابوعبيد قاسمبنسلام ، الأموال ، تحقيق : محمد خليل هراس ( بيروت : دارالفكر ، ط 2 ، 1395 ه . ق ) ، ص 16 .