نباشد ، چنانچه مىگويند : فيروزه مرده ، و آهن مرده ، و فلان دل مرده ، و خون مرده ، و گوشت مرده است و غير ذلك از امثلهء متداوله . پس بنابراين ، اطلاق ميّت بر كافر و جاهل از اين جهت خواهد بود كه آثار و خواص مطلوبه از آنها كه معرفة اللّه و بصيرت است ندارند . خذ هذا و كن من الشاكرين ، و لا تحسد فانّ الحسود لا يسود [ 1 ] .
و از اهل انصاف باش نه از اهل اعتساف « 1 » ، و تأويل اين آيه چنانچه ذكر شد بر صاحبان ادراك مخفى نخواهد بود .
و معناى
تَرْزُقُ مَن تَشاءُ بِغَيرِ حِسابٍ
« 2 » اين است كه روزى مىدهى هر كسى را كه مىخواهى بى آنكه منحصر باشد روزى دادن تو به طايفهاى دون طايفهاى و به احدى دون احدى ، يا بىاندازه ، يا بى مؤاخذه ، يا بى مظنّه و بى آنكه مرزوق ، آمدن آن روزى را از جايى گمان داشته باشد . چنانچه فرموده است :
وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ
« 3 » .
و مراد از روزى اعمّ است از رزق ظاهرى و جسمانى و از رزق باطنى و روحانى ، مثل علوم لدنىّ و اخلاق ملكوتى و افكار و تدابير حسنه و غير ذلك . و شايد كه مراد از رزق در اينجا ، ملك و فضل و بزرگى باشد ، نه غذا ، زيرا كه آن را متعلق به مشيّت كرد و رزق به معناى قوت و غذا متعلق به مشيّت نيست ، بلكه همه از آن بهره دارند ، كما في الحديث « الرّزق مقسوم و الحريص محروم [ 2 ] » . اللّهم مگر اينكه بگوييم
هامش
[ 1 ] ع : و لا تحسدنّ فالحسود لا يسود . ز شك مورز كه سيادت نكند حسود .
[ 2 ] وقتى خبر شهادت حضرت مسلم را به امام حسين - عليه السّلام - گفتند ، امام فرمودند :فان تكن الدنيا تعدّ نفيسة * فدار ثواب الله اعلى و انبل
و ان تكن الارزاق قسما مقدّرا * فقلّه حرص المرء في الرزق اجملاگر دنيا در شمار جايهاى گرانبهاست پس خانه پاداش خدا بلندتر و ارجمندتر است .
و اگر روزى هر كس از پيش معيّن است پس اندك طمع كردن در آن زيباست .
ر . ك : بحار الانوار ج 44 ص 374 .
( 1 ) انحراف و گمراهى .
( 2 ) آل عمران : 27 .
( 3 ) الطلاق : 3 .