نفس .
بدان كه استدعا نمودن سيّد الاولياء - صلوات اللّه عليه و على اولاده الطّيبين العلى - در صباح ضياء را و در مساء دفع كيد اعدا را ، خالى از نكته و ملاحت نيست ، و لا يخفى لطفه . بدرستى كه تويى توانا بر هر چه اراده كنى در ممكنات ، و ظاهر است كه ارادهء تو در خوبيهاست نه در بديها .
تحقيق صباح و مساء
بدان كه چون صباح و مساء ذكر شد در اين دعا و حقيقتا و ماهيّتا صباح و مساء بر اكثرى « 1 » از طلبه ، بلكه اكثرى از اهل علم و دعوا مخفى است ، پس ضرور است كه توضيح از معناى صباح و مساء شود ، تا اين رساله از اين فائده خالى نماند .
بدان كه صباح در عرف متشرّعه ابتداى روز را گويند و مساء خلاف صباح است .
و در لغت ، چنانچه ابن قوطبه به آن تصريح كرده است ، كه مساء ، ما بين ظهر است تا مغرب و صباح ما بين فجر است تا ظهر ، و قاعدهء عرب اين است كه پيش از ظهر در مقام تحيّت مىگويند : صبّحك اللّه بالخير ، و بعد از ظهر تا مغرب مىگويند : مسّاك اللّه بالخير . و صاحب المصباح المنير كه از لغويّين و معتبر است و اعتناء بر ضبط و قول او هست گفته كه : « الصّباح : الفجر و الصّبح مثله و الصّباح ايضا خلاف المساء . و قال ابن الجواليقىّ : الصباح عند العرب من نصف الليل الآخر إلى الزّوال ثمّ المساء الى آخر نصف اللّيل الاوّل ، و هكذا روي عن ثعلب « 2 » . تمام شد عبارت المصباح المنير « 3 » .
پس بنا بر قول ابن جواليقى ، صباح از نصف آخر شب است تا زوال ، و مساء از
هامش
( 1 ) ى : اكثرين .
( 2 ) ع : ثغلب .
( 3 ) ر . ك : المصباح المنير ، قيّومى ( م 770 ه ) كتاب الصاد ، دار الهجرة ، قم .