فضّة ، يعنى : سبكى و ناملايمى كه از غلظت و بدخويى نفس است ، و ميانهء نزق و خرق ، عموم و خصوص من وجه « 1 » است ، چنانچه ميانهء خاتم و فضّه است ، و چنانچه اصل خاتم از فضّه است ، كذلك اصل سبكى و عدم ملايمت از غلظت « 2 » و بدخويى و درشتى و جهل است ، « الهى ان لم تبتدئنى الرّحمة منك بحسن التّوفيق فمن السّالك بى في واضح الطّريق » « 3 » يعنى : خدايا اگر سبقت نگيرد مرا رحمت و بخشايش از تو به نيكويى توفيق ، يعنى : اگر اوّلا رحمت تو از جانب تو شامل حال من نشود و مرا توفيق مرحوميّت ندهى ، پس كه باشد برندهء من به سوى جناب تو در روشنترين راه يعنى در راه روشنتر از همهء راهها كه ما سلوك مىكنيم ، در راه مىرويم به جهت توفيق توست از جانب تو و جناب تو كه خداوند رحمانى و رحيمى و ما را به آن راه انداخته و ما را مىبرى ، و الاّ ما سالك اين راه نبوديم .
ما بدان مقصد عالى نتوانيم رسيد * هم مگر پيش نهد لطف شما گامى چند
و حاصل ترجمه اين است كه : اگر جاذبهء لطف ازلى تو گريبانگير ما نابلدان طريق هدايت نشدى كه راه به سر منزل شناسايى و معرفت تو مىبرد ، و اگر نه از راه مرحمت و اشفاق ، طريق بندگى و معرفت خود را به سرگشتگان وادى حيرت ننمودى ، ابواب آگاهى را كه بر روى ما گمنامان زاويهء غفلت مىگشود ؟
الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى أَعْطى كُلَّ شَىْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى
« 4 » .
و في دعاء العديله : « ازاح العلل في التّكليف و سوّى التّوفيق بين الضّعيف و الشّريف ، مكّن اداء المأمور و سهّل سبيل اجتناب المحظور ، لم يكلّف الطاعة الاّ به قدر الطّاقة سبحانه ما اجلّ نيله و اعظم سلطانه ، بعث الانبياء ليبيّنوا عدله و نصب
هامش
( 1 ) از نسب اربعه در منطق است : تباين ، تساوى ، عموم و خصوص مطلق و عموم و خصوص من وجه .
( 2 ) ع : غلظات .
( 3 ) از مناجات خمسة عشر امام سجاد - عليه السّلام - در مفاتيح الجنان .
( 4 ) الحمد للّه : الفاتحة : 2 ، الذي اعطى . . . : طه : 50 .