مراعات گردد و مناسبت معيّت و اقتران واقع ملحوظ شود .
و صلاة در عرف متشرّعه ، نماز و اركان مخصوصه را گويند و در لغت به معناى دعاست ، چنانچه در قرآن مجيد است :
انَّ صَلوتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ
« 1 » و در عرف خواص ، عبارت است از رحمت ، اگر به خدا نسبت دهند و طلب رحمت است ، اگر به بنده و ممكن الوجود ، منسوب گردد . و به معناى استغفار است اگر از ملائكه باشد . و فارسيان تعبير از صلوات به درود مىكنند ، چنانچه تعبير از حمد و شكر به « 2 » ستايش و سپاس مىكنند ، چنانچه گفتهاند :
زبانم را ستايش پيشه گردان * ضميرم را سپاس انديشه گردان
و در لغت فارسى درود به معناى تعظيم و تكريم [ است و به معناى ] « 3 » ثنا و تعظيم هم آمده [ است ] « 4 » ، و صاحب برهان قاطع بر اين مدّعا تصريح كرده و محقّقين علما - رضوان اللّه عليهم - فرمودهاند كه معناى « اللهم صلّ على محمّد و آل محمّد » اين است كه : خداوندا تعظيم كن او را در دنيا به اعلاء و اظهار دعوت و اعلاى ذكر و ابقاى شريعت او ، و در آخرت ، به قبول شفاعت او در شأن امّت و تضعيف « 5 » ثواب و اظهار فضل او بر اوّلين و آخرين و تقديم او بر كافّهء انبيا و مرسلين - صلوات اللّه عليهم اجمعين . و مراد از آل محمّد - صلّى اللّه عليه و آله - ، حضرت فاطمهء زهراء - عليها السّلام - و دوازده معصوماند و هر كه سيرت ايشان ورزد ، چنانچه پيغمبر - صلّى اللّه عليه و آله - فرمود : « كلّ تقىّ إلىّ » « 6 » و همچنين از آل پيغمبر - صلّى اللّه عليه و آله - است هر كه از علم ايشان ، حظّى و بهرهاى وافر داشته باشد ، مثل سلمان فارسى . چنانچه حضرت پيغمبر - صلّى اللّه عليه و آله - فرمود : « سلمان منّا اهل البيت . » « 7 » و در حديث وارد است كه هر چه داده
هامش
( 1 ) التوبه : 103 .
( 2 ) ى ، ع : از .
( 3 ) مطابق نسخهء « ع » افزوده شد .
( 4 ) مطابق نسخهء « ع » افزوده شد .
( 5 ) به معناى مضاعف گرداندن .
( 6 ) بحار الانوار ، ج 94 - ص 262 .
( 7 ) عيون اخبار الرضا ، ج 2 - ص 64 .