حجاب پندار ممان و يقين و افكار بىاعتبار خود را سزاوار شناساييش مدان .
كانچه پيش تو غير از آن ره نيست * غايت فكر توست ، اللّه نيست
فائده
ظنون - به ضمّ اول - جمع ظنّ است ، كما في قوله تعالى :
وَ تَظُنُّونَ بِاللّهِ الظُّنُونا
« 1 » و - به فتح اول - مرد بدگمان است ، پس بنا بر اين قرائت ، هر چند روايت نشده ، اضافه به معناى لام است . و علم بما كان قبل ان يكون - يعنى : دانسته است و داناست به آنچه شده و وصف هستى پذيرفته ، پيش از آنكه بشود و هستى پذيرد ، يعنى احاطهء علم او - جلّ شأنه - به اشياء سابق بود بر وجود اشياء . و بايد دانست كه اين قبليّت و بعديّت نسبت به حوادث است و الاّ نسبت به ذات مقدّس الهى كه محيط به همهء اشياء است ازلا و ابدا و ازليّت و ابديّت و سرمديّت از صفات ذاتيّهء اوست و قبليّت و بعديّت ، متصوّر نيست .
لامكانى كاندر آن نور خداست * ماضى و مستقبل و حالش كجاست
و جناب سيّد الساجدين - عليه السّلام - در زبور اهل بيت - عليه السّلام - و انجيل آل محمد - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - يعنى در صحيفهء سجاديّه مىفرمايد : « الحمد للّه الاوّل بلا اوّل كان قبله و الآخر بلا آخر يكون بعده الّذى قصرت عن رؤيته ابصار الناظرين و عجزت عن نعته اوهام الواصفين . » و ايضا در دعاى عديله كه از دعاهاى مشهور است و از اهل بيت عصمت - عليهم السّلام - مروى است نيز وارد است كه فرمودهاند : « كان قويّا قبل وجود القدرة و القوّة و كان عليما قبل ايجاد العلم و العلّة ، لم يزل سلطانا اذ لا مملكة و لا مال و لم يزل سبحانا
هامش
( 1 ) الأحزاب : 10 .