پس طعوم نزديك است به حاسّهء زبان و دور است از چشم و گوش و لمس و غير ذلك . همچنين مبصرات بتمامها نزديك است به عيون ، و دور است از ساير حواسّ باقيه و از ساير مدارك و خيالات و ظنون .
و امام - عليه السّلام - در اين كلام بلاغت توأمان فصاحت انجام ، تصريح فرمودهاند كه آن جناب را به عيون و ابصار و به ديدهها و اعيان نمىتوان ديد ، نه در دنيا و نه در آخرت ، بلكه او را به عقول و ظنون و اعتقادات راجحه و به علوم و ايقان ، درك مىتوان كرد ، بلكه آن جناب را به حقيقت ايمان و نور ايقان مىتوان ديد ، چنانچه از خود صاحب اين كلام - صلوات اللّه و سلامه عليه - مروى است كه در جواب سائلى كه سؤال كرد از آن حضرت كه : « هل ترى ربّا تعبده » فرمودند : « لم اعبد ربّا لم اره . » « 1 » و از اينجاست كه عرفا گفتهاند :
به چشم دل جمالى مىتوان ديد * كه چشم سر در آن محرم نباشد
و در مناجات و ادعيه كه از اهل بيت عصمت - عليه السّلام - روايت شده ، طلب رؤيت و نظر به سوى خداوند عالم ، بسيار واقع شده ، خصوصا در مناجات مرويّه از حضرت سيّد السّاجدين امام زين العابدين - عليه السّلام - از آن جمله در مناجات راغبين ، كه مناجات پنجم از مناجات خمسة عشر است ، مىفرمايد « 2 » :
« اللّهمّ حقّق ظنّى بما أؤمّله من جزيل اكرامك . . . و التّمتّع بالنّظر إليك . » و در مناجات هشتم مىفرمايد : « الهى رؤيتك حاجتى و جوارك طلبتى و قربك غاية مسئلتى و في مناجاتك رواحى و راحتى . » و در مناجات نهم مىفرمايد : « الهى فاجعلنا من الّذين اصطفيتهم لقربك و ولايتك و منحتهم بالنّظر إلى وجهك و
هامش
( 1 ) مأخذ آن گذشت .
( 2 ) برخى از فقرات و كلمات دعاهايى كه ذكر خواهد شد با اندك تفاوتى ، و در برخى موارد با حذف فقراتى ، همراه است . ر . ك . مفاتيح الجنان ، مناجات خمسه عشر .