و عبادت اخلاقى مثل تزكيه نفس از رذائل اخلاق و تحليه آن بفضائل و عبادت علمى مانند تحصيل عقائد و علوم حقّه و فراگرفتن احكام و مسائل دينيه و عبادت قلبى مثل توجه به حق و غيره و مردم از نظر اقسام فوق الذكر مختلفند عبد مطلق كسى است كه تمام اقسام عبادت را انجام دهد مانند پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و ائمه عليهم السلام و روى همين اصل است كه گفتهاند مقام عبوديت از رسالت بالاتر است چون رسالت يك نوع عبادت و اطاعت در تبليغ مىباشد و عبادت در آيه شامل جميع اقسام عبادت است . و اشكالى كه ممكن است به نظر برسد اينست كه كلمه اعبدوا امر وجوبى است پس شامل عبادتهاى مستحبى نميشود جواب آن اينست كه آيه در مقام وجوب عبادت خدا و نفى عبادت غير خدا است مانند آيه شريفه
أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ
و اما كيفيت عبادت و استحباب و وجوب آن محتاج به بيان جداگانه است و باصطلاح اطلاق وارد مورد حكم آخر است كلمه ربّ در آيه ربّ العالمين در سوره حمد گذشت و تفصيل آن اينكه ربّ بر مالك و سيّد و مدبّر و منعم و مربّى و مصاحب اطلاق مىشود و ظاهر اينست كه تمام داراى يك معنى است زيرا ربّ مأخوذ از تربيت مىباشد و مالك مربى ملك و سيّد مربى عبد و منعم مربى منعم و مصاحب مربى مصاحب است و تربيت عبارت است از اخراج چيزى از حدّ قابليت به فعليت بتدريج و اطلاق ربّ بر خداوند به همين عنايت است چون ممكنات اگر چه از نظر ذات ليس صرف باشند ليكن چون قابليت موجود شدن را دارند خداوند بمقتضاى عدل وجود هر ممكنى را بحدّ كمال لايق خود ايصال مينمايد و از بيان بالا امور زير استفاده مىشود 1 - احتياج ممكن بموجد بواسطه صرف امكان اوست نه حدوث و نه مركب از حدوث و امكان نه بنحو جزئيت و نه بنحو شرطيت زيرا احتياج ذاتى ممكن است