[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 18 ]
صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَرْجِعُونَ ( 18 )
( اينان لالان و كران و كورانند و ايشان بجانب حق برنميگردند ) در تفسير اين آيه بسه وجه زير بايد توجه شود كه در گفتههاى مفسرين نيست
« وجه اول »
براى انسان دو نحوه چشم و گوش و زبان مىباشد ظاهرى و باطنى چشم و گوش و زبان ظاهرى وسيله براى ابصار و استماع و تكلّم نفس حيوانى است كه بواسطه آنها نفس حيوانى بصير و سميع و متكلّم است و با زوال و يا نقصى در آنها اين آلات از كار افتاده و نفس حيوانى انسان فاقد شنوايى يا بينايى مىشود اما باطنى چشم و زبان و گوش قلب است كه اسباب بينايى و شنوايى نفس ناطقهاند يعنى نفس ناطقه انسان بواسطه آن گوش باطنى حقايق معنوى را ميشنود و مواعظ حكمتآميز را استماع مىكند و با آن چشم است كه معارف الهى را مىبيند و حقايق معنوى را مشاهده مينمايد و بالاخره با آن زبان است كه بمعارف الهيه اعتراف و اقرار دارد و منشأ كورى و كرى و لالى آن هم سه چيز است 1 - زوال عقل بجنون يا خواب و يا مستى 2 - زوال آلات قلبيه 3 - حدوث مرض يا خللى در آنها از عصبيت و عناد يا كفر و نفاق و غيره و منشأ كورى و كرى و لالى منافقين نفاقى است كه قلب آنها را از درك حقايق و معارف الهيه عاجز نموده است چنان كه آيات ديگر از قرآن هم مؤيد اين