مطلب مىباشد : مانند آيه شريفه
أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها أَوْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها فَإِنَّها لا تَعْمَى الْأَبْصارُ وَ لكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ
« 1 »
« وجه دوم »
اينست كه مراد همين چشم و گوش و زبان ظاهرى باشد ولى با توجه به اينكه چشم بايد وسيله ديدن حقايق باشد و انسان بواسطه آن عبرت گيرد و گوش وسيله مواعظ حقه و كلام الهى و گفتههاى حكمتآميز بوده و زبان وسيله گفتن و تلاوت كلام الهى و خلاصه اعضاء مدركه بايد وسيله عبادت و طاعت حق باشد حال اگر كسى اين ودايع الهى را در غير موارد مشروع به كار برد يعنى با گوش حقايق را نشنيد و با زبان معارف را نگفت و با چشم عبرت نگرفت مانند كسى است كه فاقد چشم و گوش و زبان است ، مثل اينكه مىگويى فلانى آدم نيست و يا آن شخص مرد نيست چون آثار انسانيت و مردى از او ظاهر نميگردد پس منافقين هم كه مدركات خودشان را نميخواهند در مقام عبادت حق به كار برند كور و كر و لالند .
« وجه سوم »
براى بصيرهم دو معنى است يكى ديدن الوان و اشكال ظاهرى و ديگرى دانايى به حكم و مصالح امور و علم بدقايق و رموز كارها چنان كه در اصطلاح گوئيم فلان كس در تجارت يا زراعت و يا سياست مثلا بصير است يعنى بمصالح و مفاسد اين امور دانا مىباشد و همين طور است سميع دو معنى دارد يكى شنوايى اصوات
هامش
( 1 ) . سوره حج آيه 45 ( آيا سير نميكنيد روى زمين تا براى آنها دلهايى باشد كه به آن درك كنند آيا گوشهايى پيدا كنند كه با آن بشنوند زيرا حقيقت اينست كه ديدههاى ( ظاهرى اينان ) كور نيست ولى چشم دلشان كور است )