و اسباب نجات منقطع شود ، پس چه بسيار است در آن روز پيرى كه فرياد و داد از پيرى مىزند و جوانى كه از دست جوانى مينالد ، و زنى كه شيون از رسوايى مىكند ، پردههاى آنها در آن روز برداشته و پاره شده است ، و چه بسيار است فرو رونده در دوزخ كه در ميان طبقههاى آن زندانى شده و اى براى تو از اين فرو رفتن بپوشانند تو را بعد از لباس كتان كه در دنيا ميپوشيدى از لباسهاى جهنم و بنوشانند تو را بعد از آب سرد كه سر ديوارها ميگذاردى كه از نسيم سحر خنك شود مينوشيدى از آبهاى جهنم مثل حميم و غساق و بخورانند تو را بعد از آنكه در دنيا الوان طعامهاى لذيذ يكى بعد از ديگرى ميخوردى از غذاهاى جهنم مثل زقوم و نحو آن اينست آنچه خدا مهيا كرده براى گنهكاران ) و در دعاى كميل ميفرمايد
« فكيف احتمالى لبلاء الاخرة و جليل وقوع المكاره فيها و هو بلاء تطول مدته و يدوم مقامه و لا يخفف عن اهله لانّه لا يكون الا عن غضبك و انتقامك و سخطك و هذا ما لا تقوم له السموات و الارض »
( پس چگونه است صبر و طاقت من نسبت ببلاء آخرت و سختيها و ناملايمات بزرگى كه در آنجا واقع مىشود و حال آنكه آن بلائى است كه مدت آن طولانى و اقامت در آن دائمى است و نسبت باهل آن عذاب تخفيفى نيست ، براى اينكه آن عذاب نيست جز از غضب و انتقام و سخط تو و در مقابل غضب تو آسمانها و زمين قيام نتوانند نمود ) و نيز ميفرمايد
« لكنّك تقدّست اسمائك اقسمت ان تملأها من الكافرين من الجنة و الناس اجمعين و ان تخلّد فيها المعاندين »
( و لكن اسمهاى تو مقدّس و منزّه است ، قسم ياد فرمودهاى كه دوزخ را از كافران جنّ و انس پر كنى و معاندين را در آن جاودان گردانى ) و غير اينها از اخبار ديگر .
( اما دليل عقل بر اثبات عذاب )
اينست كه عذاب لازمه عمل عبد و مترتب بر سوء اختيار اوست و اگر در مقابل شخص