بدرستى كه خداى متعال بندهگان را به اندازه تواضعشان نسبت به خود بلند ميگرداند و به اندازه شناسايى عظمت خودش بسوى تواضع راهنمايى مىكند )
« 3 - سجود »
سجود غايت ذلّت و عجز و انكسار و خشوع است بواسطه نهادن اعزّ اعضاء بدن كه پيشانى باشد بر پستترين چيزها كه خاك است و اين دلالت بر نهايت عظمت مسجود يعنى حضرت واجب الوجود دارد و لذا در ذكر سجده مىگويى « سبحان ربّى الاعلى و بحمده » و از أمير المؤمنين عليه السّلام روايت شده « 1 » كه فرمود سجده اول اشاره باينست كه
« اللهم انك منها خلقتنا »
( خدايا همانا تو ما را از خاك آفريدى ) و سر برداشتنش
« و منها اخرجتنا »
( و از خاك ما را بيرون ميآوردى ) و سجده دوم
« اليها تعيدنا »
( و بسوى خاك ما را بازميگردانى ) و سر برداشتن از سجده دوم
« و منها تخرجنا تارة اخرى »
( و بار ديگر ما را از خاك بيرون ميآورى ) و در جامع السعادات نيز از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه فرمود
« ما خسر و اللَّه من اتى بحقيقة السجود و لو كان فى العمر مرّة واحدة و ما افلح من خلا بربّه فى مثل ذلك الحال شبيها بمخادع نفسه غافل لاه عمّا اعدّ اللَّه للساجدين من انس العاجل و راحة الاجل و لا بعد عن اللَّه ابدا من احسن تقرّبه فى السجود و لا قرب اليه ابدا من اساء ادبه و ضيّع حرمته يتعلق قلبه بسواه فى حال سجوده »
( قسم به خدا زيانكار نشد كسى كه بحقيقت سجود اتيان نمود اگر چه در تمام عمر يك مرتبه باشد و رستگار نشد كسى كه در چنين حال با پروردگارش خلوت نمايد مانند كسى كه خودش را فريب دهد و غافل و بىخبر باشد از آنچه خدا براى سجده كنندگان فراهم نموده از انس گرفتن با خدا در دنيا و راحتى در عقبى ، و از رحمت حق هرگز دور نشود كسى كه در سجود خود نيكو تقرب جويد و برحمت حق نزديك نشود و كسى كه
هامش
( 1 ) . جامع السعادات ص 604