در توحيد صدوق از هشام جواليقى روايت كرده كه گفت از حضرت صادق عليه السّلام از معنى سبحان اللَّه سؤال كردم فرمود
تنزيهه عن النقائص و المعايب و غيرها ممّا لا يليق بجناب الحق و ساحة القدس مثل الضدّ و الندّ و الشريك و النظير و التشابه بالخلق و الاتصاف بالصفات و التكيّف بالكيفيات
» ( منزه نمودن خدا را از نقصها و عيبها و غير اينها از چيزهايى كه سزاوار بساحت مقدس حق نيست مانند ضدّ ، همتا شريك ، مثل ، همانندى بمخلوقات و متصف بودن بصفات زائد بر ذات و داشتن كيفيات نفسانى مانند مخلوقات ) و نيز در توحيد صدوق از هشام بن حكم روايت كرده كه گفت از حضرت صادق عليه السّلام از معنى سبحان اللَّه پرسيدم فرمود
« انفة اللَّه »
يعنى ساحت مقدس حضرت پروردگار از نقائص و عيوب استنكاف دارد و صفت « العظيم » در « سبحان ربّى العظيم و بحمده » و صفت « الاعلى » در « سبحان ربّى الاعلى و بحمده » از صفات ذات است مانند صفت كبريايى ، و در معنى عظيم از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده « 1 » كه فرمود
« رفيع لا يقدر العباد على صفته و لا يبلغون كنه عظمته لا تدركه الأبصار و هو يدرك الأبصار و هو اللطيف الخبير »
( بلند مرتبهء كه بندهگان بكنه صفات او پى نبرند و حقيقت عظمت او را درك نكنند ديدهها درك نكند او را و او ديدهها را درك كند و او داناى بدقايق و آگاه از همه امور است ) پس مراد از عظمت بزرگوارى از جهت شرف و مرتبت است نه از جهت كم و كيف و مقدار و معنى اعلى ، علو است از حيث اقتدار و قهر و غلبه و احاطه و بالاتر بودن از اينكه پى بكنه ذات و صفات او برده شود تهليل : تهليل گفتن « لا إله الا اللَّه » است و معنى آن در ضمن شهادتين گفته شود در باب تشهد انشاء اللَّه تعالى و مجموع اين چهار ذكر را « سبحان اللَّه و الحمد للَّه و لا إله الا اللَّه و اللَّه اكبر » را
هامش
( 1 ) . توحيد صدوق