كثيرا »
( آيا خبر دهم شما را ببهترين اعمالتان كه از لحاظ ترفيع درجه از همه بالاتر و نزد فرشتگان از همه پاكيزهتر ، و بهتر باشد براى شما از دينار و درهم و بهتر باشد از اينكه در جهاد ، دشمن را ملاقات كنيد و آنها را بكشيد و كشته شويد گفتند بلى ، فرمود بسيار به ياد خدا بودن ) و نيز در لآلى در همين باب از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه فرمود
« من اكثر ذكر اللَّه احبّه اللَّه »
( كسى كه بسيار به ياد خدا باشد خدا او را دوست دارد ) و نيز در تتمه حديث سابق از نبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت كرد ، كه فرمود
« من ذكر اللَّه كثيرا كتب اللَّه له برائتان برائة من النار و برائة من النفاق و اظلّه اللَّه فى جنّته )
( كسى كه بسيار به ياد خدا باشد خداوند براى او دو برائت بنويسد ، يكى برائت و بيزارى از آتش و ديگرى بيزارى از نفاق و او را در بهشت در ظلّ توجّه خود قرار دهد ) و نيز در لآلى از پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه فرمود
« من احبّ ان يرتع فى رياض الجنّة فليكثر ذكر اللَّه »
( كسى كه دوست دارد در باغهاى بهشت سير كند پس بسيار خدا را ياد كند ) و براى ذكر سه قسم بيان كردهاند :
1 - ذكر جلىّ يعنى جهرا و آشكارا خدا را تسبيح و تحميد و تعظيم كند و باسماء و صفات وى را ياد نمايد 2 - ذكر خفىّ يعنى پنهان و آهسته بذكر خدا مشغول باشد و در لآلى الاخبار اخبار بسيارى در موضوع دعا و صدقه و كليه اعمال خيريه و حسنات نقل كرده كه استتار آنها ثوابش هفتاد برابر اظهارش مىباشد باب 2 ص 67 و 68 3 - ذكر قلبى يعنى دل و روح در همه حال متوجه و متذكر حق باشد و قبل از هر قدمى كه برميدارد و هر عملى كه انجام ميدهد متوجه اوامر و نواهى الهى باشد و حقيقت ذكر كه آن همه فضيلت در آيات و اخبار براى آن ذكر شده همين است
اطيب البيان في تفسير القرآن ( فارسى ) — صفحة 168
مساهمون: السيد عبد الحسين الطيب
ص١٦٨