وَ نَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا
« 1 » ( هيچ يك از شما نيست جز اينكه بر جهنم وارد شود و اين مطلب بر پروردگارت حتم و قضا بر آن جارى شده ، سپس اهل تقوى را نجات ميدهيم و ستمكاران به زانو درآمده در آن وامىگذاريم ) را به همين صراط تفسير كردهاند و كيفيّت عبور مردم از اين صراط متفاوت است و بدرجات ايمان و اخلاق فاضله و اعمال صالحه مختلف ميگردد برخى مانند برق جهنده و بعضى مانند سوار تندرو و طايفهء مانند شخص پياده از آن عبور مىكنند و براى بعضى از شمشير برندهتر و از آتش سوزندهتر و از مو باريكتر است ولى براى بعضى از خيابان وسيع و پر گل و رياحين و خوش آب و هوا بهتر است و براى اين صراط بمقتضاى اخبار قنطرهها و ايستگاههايى است كه در آن سؤال و پرسش مىشود در قنطره اوّل صراط سؤال از ايمان است و بازپرس آن حضرت على امير المؤمنين عليه السّلام است چنانچه ميفرمايد
ان لى وقفة على جسر جهنم
« 2 » و غير مؤمن ممكن نيست از اين قنطره عبور نمايد و پس از آن سؤال از نماز و روزه و حج و زكات و خمس و جهاد و امر بمعروف و نهى از منكر و ساير واجبات است كه اگر تقصيرى در آنها شده باشد موجب گرفتارى است و آخرين قنطره سؤال از مظالم عباد است و آيه شريفه
إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ
« 3 » به آن تفسير شده و بازپرس اين قنطره ذات احديّت است و حديث قدسى « 4 »
« و عزّتى و جلالى لا يجوزنى ظلم ظالم »
اشاره به اين مقام است
هامش
( 1 ) . سوره مريم آيه 82 و 73
( 2 ) . مذاكره آن حضرت با حارث همدانى در موقع عيادت از او
( 3 ) . سوره الفجر آيه 13
( 4 ) . قدسيات