فتاليده
- يعنى فشانده و پراكنده و پريشان كرده و بمعنى شكافته و از هم گسسته و بريده نيز آمده . بمعنى اول منوچهرى گويد :
بيت « 1 »
آن شرر گويى طاوس بگرد دم خويش * لؤلوى خرد فتاليده بمنقار بود
و در فرهنگ فتاريده نيز آمده - كه بجاى لام راى مهمله - باشد [ 1 ] .
فخفره
- [ بخاى معجمه و فا ، به وزن مسخره ] در فرهنگ سبوس باشد كه به عربى نخاله گويند .
مثالش مولوى مثنوى :
بيت
آن يكى مىخورد نان فخفره * وان دگر مرغ مثمن با بره
و شاه ناصرخسرو نيز گويد :
بيت
فخرى مكن بدان كه تو ميده و بره خورى * يارت به آب در زده يك نان فخفره
و بر حاشيهء ديوان ناصرخسرو به نظر راقم رسيده كه فخفره گياهيست كه نان كلاغ نيز گويند .
« 2 » و در كتب طبى نانى باشد كه بغايت خشك شده و طعم و لون آن متغير شده باشد * [ 2 ] .
فرسنافه
- [ بكسر فا و راء ] همان فرسناف مرقوم . كذا فى الفرهنگ . مثالش اين بيت رودكى آورده :
بيت « 1 »
شب قدر وصلت ز فرخندگى * فرحبخشتر از فرسنافه است
فرسوده
- يعنى از هم ريخته و كهنه و پامال شده . مثالش انورى فرمايد :
ز حفظ عدل تو مهتاب در ولايت تو * طراز توزى و تار قصب نفرسوده
فرساييده
- يعنى كهنه و مندرس كرده و پامال كرده [ 3 ] .
فلاته
- [ بلام و تاى قرشت ، به وزن فتاده ] حلواى شير باشد كه در فارس آن را ميده گويند و - به وزن گشاده - نيز به نظر رسيده .
فيداقه « 3 »
- [ بفتح فا و قاف « 4 » ] نام زن آمرهء ولايت بردع و او را قيدافه و نوشابه نيز گويند .
فاژه
- [ بفتح زاى فارسى ] همان فاژ مرقوم كه خميازه باشد مثالش شمس فخرى گويد :
شعر
چنان بيخ تعدى كنند كالحق * مؤدى بر سر آيت [ 4 ] نيست فاژه
و در مؤيد بمعنى سايبان نيز آورده .
فروزينه
- آنچه بدان آتش افروزند از درمنه و غيره [ 5 ] . مثالش مولانا جامى گويد :
هامش
( 1 ) - « س » ندارد .
( 2 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد .
( 3 ) - بجز « ب » و « ن » : فيدافه .
( 4 ) - دو كلمهء اخير از « ب » است .
( 1 ) برهان فتاليده ندارد و ذيل فتاليدن گويد معنى ريختن و دريدن و كندن نيز دارد .
( 2 ) معنى اخير در برهان نيست .
( 3 ) برهان ندارد .
( 4 ) يعنى : بر سر آينده ترا .
( 5 ) در برهان معنى آتشبرك و چخماق نيز دارد . و بمعنى صفت نيز آورده ( فروز ) اما در اين معنى از لغات دساتيرى است ( حاشيهء برهان ) .