تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 992

مساهمون:

ص٩٩٢

فرسوده

- يعنى « 1 » كهنه و بپاى كوفته . مثالش مولانا جامى فرمايد : بيت
ز رنج راهشان فرسودگى نه * ميان را درد و يارا سودگى نه

فژغنده

- [ به زاى فارسى و غين معجمه . به وزن شرمنده ] گنده و ناخوش و پليد و چركين باشد و فژگنده نيز به اين معنى است - بكاف فارسى - .

فرهخته

- [ بفتح فاء و هاء و تاى قرشت و سكون را و خاى معجمه ] ادب كرده باشد . مثالش شمس فخرى گويد : بيت « 2 »
ظالمان را در جهان كم كرده‌اى * دشمنان را در بلا فرهخته‌اى « 3 »

فرهنجيده

- نيز به اين معنى و فراهخته - باضافهء الف - نيز آمده در فرهنگ و بمعنى بركشيده نيز آمده [ 1 ] و شاه ناصرخسرو مؤيد اين معنى گويد : بيت
فراهخته از بهر دين « 4 » خداى * به تيغ از سر سركشان او ستم

فروخته

- يعنى بيع كرده و بمعنى فروزان و رخشان كرده و شده نيز باشد و بمعنى دوم فروغده نيز گويند [ 2 ] . مثال معنى دوم مسعود سعد فرمايد : [ بيت ]
مجلس فروخته شود از مى بروز و شب * مى آتشيست روشن كان را شراره نيست

فروهيده

- [ بفتح فاء و دال مهمله و ضم راى مهمله ] يعنى مرد خردمند و دانا و عاقل . شمس فخرى گويد : شعر « 2 »
بخت و اقبال معتكف باشند * بر در خسرو « 5 » فروهيده
و در فرهنگ بمعنى مرد باشكوه و هيبت آورده و ديگر بمعنى آشكارا آورده و به اين بيت عنصرى متمسك شده : بيت « 6 »
هر كه فرهنگ ازو فروهيده‌ست * تيز مغزى ازو نكوهيده‌ست

فريه « 7 »

- [ به وزن قريه « 7 » ] بمعنى لعنت و نفرين باشد . مثالش استاد فرخى گويد : بيت
بهرهء تو آفرين باشد ز سعد مشترى * قسم خصم از نحس كيوان فريه « 7 » و نفرين بود
و ناصرخسرو نيز گويد : بيت « 6 »
دزدى طرار ببردت ز راه * فريه بر آن خاين طرار كن

فرخنده

- يعنى مبارك و ميمون . مثالش شيخ سعدى گويد :
هامش
( 1 ) - « س » : معنى . ( متن از « ب » است ) . ( 2 ) - كلمه از « ن » است . ( 3 ) - « س » : برهخته . ( 4 ) - « س » : دينى . ( 5 ) - « س » : خسروى . ( 6 ) - « س » ندارد . ( 6 ) - « س » : فربه . ( 7 ) - « س » : قربه .
( 1 ) برهان اين معنى را ندارد اما بمعنى آويختن آورده است . ( 2 ) يعنى درخشان و افروخته .