[ بيت ]
درو هم اثر كرد ميل بشر * نه ميلى چو كوتاهبينان « 1 » به شر
بمعنى دوم سراج الدين راجى گويد :
شعر
خواجه ازبسكه بود كوتهبين * ساختى نان خود هميشه دفين
گره بباد مزن
- يعنى مال دنيا را ذخيره مكن و در فرهنگ كنايه از اعتماد بعمر « 2 » مكن باشد .
مثالش خواجهء شيراز گويد :
بيت
گره بباد مزن گرچه بر مراد رود * كه اين سخن به مثل باد با سليمان گفت
گنبد گل
- يعنى گل ناشكفته . مثالش خاقانى گويد :
شعر
فريب گنبد « 3 » نيلوفرى مخور كه كنون * اجل چو گنبد گل برفشاندت عمدا
و بخاطر مىرسد كه گنبد گل بمعنى برگ گل باشد . - - چنان كه در گنبذ مرقوم شد - - [ 1 ] .
كلاه بر سر نهادن
- يعنى چيزى را اعتبار كردن و عظيم وانمودن . مثالش انورى گويد :
[ بيت ]
قطرهء باران ازو بر روى آبى كى چكد * كلانكلاهى بر سرش ننهاد حالى از حباب
كلاه نهادن
- يعنى تواضع و فروتنى [ 2 ] .
مثالش هم او [ 3 ] گويد :
[ بيت ]
كله باهمتت بنهاده گردون * كمر در خدمتت بربسته جوزا
كيسه بردوختن
- كنايه از توقع كلى داشتن باشد . مثالش هم او [ 3 ] گويد :
بيت
ور سجودى كنند بردوزند * كيسهاى بر خداى عز و جل
گاو تازى
- كنايه از سخنان تهديدآميز و اشتلم كردن براى ترسانيدن خصم .
گربه در انبان
- مكر و حيله باشد . مثالش
هامش
( 1 ) - اصل : بينا .
( 2 ) - « س » : و بعمر .
( 3 ) - « س » : گنبد كل .
( 1 ) برهان گويد مراد غنچهء گل است و بر پيالهء زرين نيز اطلاق كنند .
( 2 ) و كنايه از سجده كردن و سر بر زمين نهادن باشد . ( برهان ) .
( 3 ) يعنى : انورى .