[ بيت ]
نخورده سيلى سرپنجهء زور * نليسيدست گاو حادثاتش
كچهگل كردن
- كنايه از ظاهر شدن راز باشد .
گرگبند
- كنايه از زبون كردن باشد .
مثالش نظامى گويد :
[ بيت ]
ازين گربه « 1 » گون خاك تا چند چند * بشيرى توان كردنش گرگبند
گلمهره « 2 »
- يعنى گروهه . مثالش خلاق المعانى :
بيت
زمانه از تو به گل مهره گوهرى بخريد * كه قدر آن نشناسد كسى ز والايى
و نيز كنايه از زمين و قالب آدمى باشد [ 1 ] و از بيت مرقوم نيز اين معنى مىتوان فهميد . مثالش بمعنى دوم شيخ نظامى فرمايد :
بيت
چه دانى چه صنعت درانداخته * كه گلمهره جان تو پرداخته
و بمعنى اول نيز اين بيت مناسبت دارد .
بيت
گرگدو
- كنايه از دويدن بسرعت باشد .
مثالش ملا جامى فرمايد :
[ بيت ]
كهنه كركاويى « 3 » برابر داشت * كرد در پاى و گرگ دو برداشت
كوتهنظر
- كنايه از عاقبت ناانديش و بىتدبير باشد چنان كه « 4 » شيخ سعدى گويد :
بيت
چشم كوتهنظران برورق روى نگارين * خط همىبيند و عارف قلم صنع خدا را
و بمعنى بخيل نيز گويد . مثال اين معنى هم او [ 2 ] فرمايد :
[ بيت ]
تو كوته نظر بودى و سستراى * كه مشغول گشتى بجغد از هماى
معنى اول نيز ازين بيت مىتوان فهميد . و كوتاه بين نيز گويند بهر دو معنى و بمعنى اول نيز هم او [ 2 ] فرمايد :
هامش
( 1 ) - « س » : كريه . ( متن از « غ » است ) .
( 2 ) - اين تركيب از « غ » است .
( 3 ) - « س » : كركاوى .
( 4 ) - اصل : چنانچه .
( 1 ) و هر گلوله و مهره كه از گل سازند . ( برهان ) .
( 2 ) يعنى : سعدى .