كردن باشد [ 1 ] . مثالش مولوى مثنوى :
بيت
عقل جولاهيست زودش پنبه نه منصوروار * تا چه خواهى كرد اين اشتردل جولاه را
پاى پيچيدن « 1 »
- كنايه از رفتن و گريختن باشد [ 2 ] . چنان كه شيخ سعدى فرمايد :
بيت
الا تا نپيچى « 2 » سر از عدل و راى * كه مردم ز دستت نپيچند « 3 » پاى
ببال ديگرى پريدن
- كنايه باشد از بحمايت ديگرى كار كردن .
بدترجا
- كنايه از دبر باشد . و - بحذف دال [ 3 ] - نيز آيد . مثال سراج الدين سكزى گويد :
بيت
غنچه « 4 » گر پيش آن دهن خندد * به بتر جاى « 5 » خويشتن خندد
بچهء خورشيد
- كنايه از جواهر و فلزات « 6 » باشد [ 4 ] .
بدلگام
- معروف [ 5 ] و نيز كنايه از كسى كه سر باطاعت فرونيارد . مثال شيخ سعدى گويد :
بيت
نازك اندام ناخوشى « 7 » مىكرد * بدلگامى و سركشى « 8 » مىكرد
پا بلند كردن
- كنايه از دويدن باشد امير خسرو گويد :
هامش
( 1 ) - « س » : پاى بيجيدن .
( 2 ) - « س » : نه بيجى .
( 3 ) - « س » : نهبيجند .
( 4 ) - « س » : غنجه .
( 5 ) - « س » : ببدترجاى .
( 6 ) - « س » : قلزات .
( 7 ) - « س » : ناخوسى .
( 8 ) - « س » : سركسى .
( 1 ) بجاى معنى اخير در برهان معنى راضى ساختن كسى در امرى يا بجايى روانه كردن آمده است .
( 2 ) و سرتافتن و جان كندن . ( برهان ) .
( 3 ) يعنى : بترجا . و برهان همين صورت را دارد و معنى عورتين كه فرج زن و مقعد مرد باشد و فرجهء ما بين ناخن و گوشت كه چرك در آن جمع شود نيز بدان داده است .
( 4 ) بچهء خور
( 5 ) يعنى اسبى كه دهانه قبول نكند و سركشى كند .