چنان كه « 1 » بمعنى آستين بالا كردن حكيم خاقانى گويد :
بيت
ها ثريا نه خوشهء عنب است * دست بركن ز خوشه مى بفشار
و از اين معنى دست بالا به زير مىتوان فهميد باندك تكلفى [ 1 ] .
بر بالاى پاردم گوزيدن
- كنايه از كار زياده از قدرت كردن و لاف و گزاف زدن .
بر لنگ زدن
- كنايه از گريختن باشد .
مثالش سراج الدين راجى گويد :
[ بيت ]
سر خويش از غصه بر سنگ زد * ز خجلت پس آنگاه بر لنگ زد
برهء دومادرى
- كنايه از كمالى باشد كه در آن نقصان راه نيابد از حوادث و غيره .
مثالش شاعر گويد :
[ بيت ]
عشق ترا نواله شد گاه دل و گهى جگر * لاغر از آن نمىشود چون برهء دومادرى
پردگى رز
- كنايه از شراب باشد . مثالش حكيم خاقانى :
[ بيت ]
هر هفت كرده پردگى رز بخرگه آر * تا هفت پردهء خرد ما برافكند
پرانيدن
- معروف [ 2 ] . و نيز كنايه از تعريف با مبالغه « 2 » كردن .
بسر بردن
- كنايه از گذراندن و باتمام رسانيدن و وفا كردن و سازگارى نمودن [ 3 ] .
مثال معنى اول شيخ سعدى گويد :
[ بيت ]
در اقصاى عالم بگشتم بسى * بسر بردم ايام با هركسى
و مثال معنى دوم هم او [ 4 ] گويد :
هامش
( 1 ) - اصل : چنانچه .
( 2 ) - « س » : مبالغه .
( 1 ) برهان ندارد .
( 2 ) يعنى بپرواز درآوردن مرغ . و بمعنى بىانديشه سخنى نابجاى گفتن نيز هست .
( 3 ) و وفا نمودن و غمخوارى كردن . ( برهان ) .
( 4 ) يعنى : سعدى .