انگشت نهاده
- كنايه از اعتراض كرده باشد [ 1 ] . انورى گويد :
بيت
زهى بتقويت دين نهاده صد انگشت * مآثر يد بيضات دست موسى را
آهوى سيمين
- يعنى ساقى [ 2 ] . خاقانى گويد :
شعر
چند خواهى ز آهوى سيمين * گاو زرين كه مىخورد گلنار
از فلان فقاع گشايد
- [ 3 ] يعنى بوى مىنازد و تفاخر مىكند و لاف مىزند . مثالش هم او [ 4 ] فرمايد :
[ بيت ]
آنجا كه من فقاع گشايم بدست فضل * الا ز درد دل چو يخ افسرده تن نيند
آستين تيريز « 1 » كردن
- كنايه از دست دراز كوتاه كردن باشد . مثالش انورى گويد :
بيت
تيريز كرد دست حوادث ز آستين * چون دامن تو ديد گريبان روزگار
آب خضر
- معروف [ 5 ] . و نيز كنايه از علم لدنى باشد . كذا فى المؤيد .
آبت زير كاهست
- كنايه از [ آنست كه ] رونق حسن تو پوشيده « 2 » و پنهانست . مثالش انورى گويد :
[ بيت ]
بساخر من كه آتش « 2 » درزنى باش * هنوزت آب خوبى زير كاهست
و در فرهنگ آب زيركاه كسى باشد كه به ظاهر سليم و نيك نمايد و در باطن چنان باشد .
آب در هاون كوفتن
- كنايه از كار بيهوده كردن [ 6 ] . ناصرخسرو گويد :
شعر
بىعلم و دين همى چه طمع دارى * در هاون آب خيره چراسائى
هامش
( 1 ) - « س » : تربز .
( 2 ) - « س » : خس و پوست ( ظ : خس پوشست ) ؛ « ن » حسن تو هست . ( متن از « غ » است ) .
( 1 ) برهان گويد انگشت نهادن كنايه از انگشت دشنام است و كنايه از عيب گرفتن نيز باشد .
( 2 ) ساقى سفيد پوست و آن صاحب حسنى است كه در مجلس بمردم شراب دهد . ( برهان ) .
( 3 ) برهان ندارد .
( 4 ) يعنى : خاقانى .
( 5 ) يعنى : آب حيوان .
( 6 ) آب در هاون سودن . ( برهان ) ( و شعر ناصرخسرو نيز شاهد براى اين تركيب است نه تركيب متن ) .