تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1559

مساهمون:

ص١٥٥٩

مع الكاف

يزك

- [ بفتح يا و زاى معجمه ] قراول باشد . مثالش انورى گويد : بيت
اى سپاهت را ظفر لشكركش و نصرت‌يزك * نه يقين بر طول و عرض لشكرت « 1 » واقف نه شك
و در نسخهء حسين وفائى بمعنى نوبت و پاس نيز آمده [ 1 ] .

يشك

- [ بشين معجمه به وزن اشك ] چهار دندان بزرگ سباع كه به آن حرب كنند [ 2 ] . مثالش عنصرى گويد : بيت
نسپاريم دل بجستن جنگ * دردم « 2 » اژدها و يشك نهنگ
و شمس فخرى بمعنى دندان بزرگ فيل و مار و شير و گرگ آورده [ 3 ] .

يلك

- [ بفتح يا و لام ] كلاهيست ملوك را . مثالش حكيم سوزنى گويد : [ بيت ]
تا من بنور ماه تو شب را برم بروز * زان پيش كز سمور بمه دركشى يلك
و شرف شفروه نيز گويد : [ بيت ]
قبا بسته سرو از عطاى جزيلت * يلك دوخته بيد از انعام عامت

يمك

- [ بفتح يا و ميم ] شهرى و ولايتى حسن خيز باشد سوزنى گويد : [ بيت ]
مفكن بغمزه بر دل مجروح من نمك * وز من به قبله سرمكش اى قبلهء يمك

يوزك

- [ بضم يا و فتح زاى معجمه ] در نسخهء ميرزا مصغر يوز و نيز سگ‌بچه كوچك كه بسوراخها رود و كبك را جسته بيرون آرد [ 4 ] .

يوك

- [ به وزن دوك ] آنچه نان بر آن نهند و در تنور بندند . كذا فى المؤيد [ 5 ] و در فرهنگ بمعنى
هامش
( 1 ) - بجز « ن » : لشكر . ( 2 ) - « غ » : عدوم ؛ نسخ ديگر بجز « ن » ؛ دوم .
( 1 ) در برهان است كه جمعى قليل و مردم كمى را گويند كه در مقدمه و پيشاپيش لشكر به راه روند و بتركى قراول خوانند و پاس و پاسبانان را نيز گفته‌اند و بمعنى جاسوس هم آمده است . ( برهان ) . ( 2 ) ناب . ( 3 ) در برهان معنى شبنم و خالص و بىغش نيز دارد . ( 4 ) در برهان معنى غلطيدن و مراغه كردن حيوانات نيز دارد . ( 5 ) نابند .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1559 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )