مع الذال
يا رد
- [ بفتح راى مهمله ] يعنى تواند . مثالش ابو شكور فرمايد :
شعر
يكى گفتش كه اى داناى كيهان * كه يا رد كرد با تو مكر و دستان
و ابن يمين نيز گويد :
بيت
كلك او يا رد كه سازد در شهوار از شبه * كز سيه « 1 » سرآيد آنچه اندر تصور آورى
ياود
- به وزن و معنى يابد باشد چنان كه « 2 » نزارى قهستانى گويد :
بيت
بيك غمزه رگ جانش بكاود * شود گم دروى و خود را نياود « 3 »
يمرود
- [ به ميم و راى مهمله . به وزن محمود ] نام جائى . و مرد نازك . و شاخ نازك [ 1 ] و در فرهنگ بمعنى مردم گياه باشد .
يازد
- [ بفتح زاى معجمه ] يعنى دراز كند .
مثالش حكيم فردوسى گويد :
بيت
به چيز « 4 » كسان دست يازد كسى * كه فرهنگ بهرش نباشد بسى
و بمعنى قصد كند و آهنگ كند نيز باشد . يازيد نيز به اين معنى است و بمعنى امر جمع نيز باشد يعنى قصد كنيد و دراز كنيد و آهنگ كنيد و هر دو معنى كه ماضى و امر باشد ازين بيت سراج - الدين راجى مستنبط مىشود :
بيت
در دامن عشق دست يازيد * مانيد عقيلهء خرد را
مع الراء
يافر
- [ بفتح فاء ] بازيگر باشد . و - بكسر فاء - نيز به نظر رسيده .
يرمر
- [ به راى مهمله و ميم . به وزن سرور ] انتظار باشد كذا فى المؤيد
يكسر
- يعنى از سر چيزى تا سر ديگرش [ 2 ]
هامش
( 1 ) - « غ » : سپه .
( 2 ) - اصل : چنانچه .
( 3 ) - بجز « غ » : نيابد .
( 4 ) - « غ » : بخير ؛ « س » : بجيزى . ( متن تصحيح قياسيست ) .
( 1 ) مردم نازكطبيعت و شاخ درختى كه نوجسته و نازك باشد و نهال درخت ( برهان ) اما معنى مردم گياه ندارد .
( 2 ) سراسر ( برهان ) .