مع الهاء
هده
- [ بضم هاء و فتح دال ] و هوده هر دو بمعنى حق باشد [ 1 ] و بيهده و بيهوده يعنى ناحق و باطل . مثالش شاعر گويد :
بيت « 1 »
مهر خواهى زمن و « 2 » بيمهرى * هده خواهى زمن و « 2 » بيهدهاى
هوبره
- [ بفتح ها و با و راى « 3 » مهمله ] در فرهنگ بمعنى حيران باشد .
هفت دانه
- بمعنى عاشق آشور باشد [ 2 ] .
هالگاه
- يعنى آن موضع از چوگانبازى كه ميل ساخته باشند [ 3 ] . مثالش مسعود سعد گويد :
شعر
چو هالگاه شهنشاه اوج گردون بود * گذار گوى ز چوگان بر اوج كيوان كرد
هواخواه
- بمعنى دوست باشد . مثالش شاعر گويد :
[ بيت ]
چاووش ناله در همه آفاق بانگ زد * واى آنكسىكه هست هواخواه خوشدلى
هرآينه
- يعنى ناچار و لابد [ 4 ] مثالش حكيم كسائى فرمايد :
بيت
با درفش ار تو پنجه خواهى زد * بازگردد به تو هرآينه بد
هاژه
- [ بفتح زاى « 5 » فارسى ] همان هاژ مرقوم [ 5 ] .
هروانه
- [ به راى مهمله و واو . به وزن افسانه ] بيمارستان باشد يعنى دار الشفاء [ 6 ] .
مثالش شمس فخرى گويد :
نظم « 1 »
هست ديوانه حكم كن شاها * تا برندش بسوى هروانه « 6 »
هامش
( 1 ) - كلمه از « ن » است .
( 2 ) - « س » واو ندارد .
( 3 ) - « س » : باران ؛ « غ » : ياوراى .
( 5 ) - « س » : راى .
( 6 ) - « س » : مروانه .
( 1 ) در برهان معنى فايده هم دارد . و بيهوده بمعنى بيفايده .
( 2 ) كذا و در برهان « آش عاشورا » آمده است و گويد كه آن را از گندم و نخود و باقلا و عدس و امثال آن پزند .
( 3 ) برهان ندارد .
( 4 ) هرآيينه . و در برهان معنى بيشك و بىدغدغه و ظاهر و روشن نيز دارد .
( 5 ) هاژو .
( 6 ) برهان گويد نام كوهى هم هست .