تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1544

مساهمون:

ص١٥٤٤
بيت
پريرويان گيتى هامواره * شده بر بزمگاه او نظاره

هوژه

- [ بضم ها و فتح زاى فارسى ] نام مرغيست [ 1 ] .

هيمه

- [ به وزن قيمه ] معروف [ 2 ] و نيز بمعنى گوشتابه باشد . كذا فى الادات و در تحفة السعادة بمعنى گوشتابه - باشباع كسرهء هاء - آمده . مثال معنى اول شيخ نظامى فرمايد : بيت
يكى گفت هندوستان بهترست * كه هيمه‌اش عود و گل و « 1 » عنبرست
مثال معنى دوم و اول نيز نيازى « 2 » حجازى گويد : بيت
گويى : آماده ، مهيا . هيمه ، هيزم . هيمه گوى * گوشتابه . مشغله ، آشوب و شور و فتنه گير

هزارخانه

- آنچه با شكنبه « 3 » باشد كه هزارتوى نيز گويند و آن را صد دفتر و دفتر قاضى نيز گويند [ 2 ] .

هماره

- [ بفتح ها و راى مهمله ] مخفف هموارهء مرقوم بمعنى هميشه [ 3 ] . شاعر گويد : [ بيت ]
مطيع راى بلندت هميشه چرخ بلند * غلام بخت جوانت هماره عالم پير « 4 »

هايينه

- [ به وزن آيينه ] در نسخهء ميرزا بمعنى هرآينه باشد يعنى بيشك [ 4 ] .

هامراه

- يعنى همراه . كذا فى المؤيد . مثالش شهنامه : بيت
سگ و گرگ همسايه و هامراه * بدانديش همه سال پويان به راه

هراسه

- [ بفتح هاء و سين مهمله ] داهول باشد [ 5 ] كه بر كنار زراعت نهند تا سباع بهراسند
هامش
( 1 ) - « س » واو ندارد . ( 2 ) - « س » : نيارى . ( 3 ) - « س » : شكنيه . ( 4 ) - « س » : بير .
( 1 ) برهان گويد صعوه است و هوزه را صفاهانيان چكاوك گويند . و عربان ابو المليح . ( 2 ) و خود شكنبه را نيز گويند ( برهان ) هزارلا . ( 3 ) در برهان مرادف همار هم هست بمعنى اندازه و شمار و حساب . ( 4 ) و لاعلاج و ناچار و بىدغدغه . هاينه ( برهان ) . ( 5 ) مترس . مترسك .