تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1534

مساهمون:

ص١٥٣٤
قرشت و سكون واوين ] اسبغول باشد [ 1 ] يعنى برزقطونا . كذا فى الادات و در تحفة السعادة هرتوم نيز به اين معنى است .

هروم

- [ براى مهمله . به وزن سموم ] نام شهريست كه حالا بردع گويند [ 2 ] . مثالش شيخ نظامى « 1 » فرمايد : بيت
هرومش لقب بود از آغاز كار * كنون بردعش خواند آموزگار

هنگام

- يعنى وقت [ 3 ] . و بمعنى انجمن و مجمع بازيگران و قصه‌خوانان نيز آمده كه به عربى معركه گويند و بهر دو معنى هنگامه . نيز گويند مثال معنى اول شيخ نظامى فرمايد : [ بيت ]
بهنگام سختى مشو نااميد * كز ابر سيه برف بارد سپيد
مثال معنى دوم شرف الدين شيرازى « 2 » مؤلف كتاب وصاف فرمايد : شعر
اى شكسته حسن تو هنگام گل * بادهء عشرت فكن در جام گل

مع النون

هان

- كلمهء تنبيه تهديدآميز است [ 4 ] . مثالش حكيم سنائى گويد : بيت
ها و هان تا ترا چو خود نكنند * مشت ابليس ريزهء طرار

هزمان

- [ بفتح ها و سكون زاى تازى هر زمان باشد . مثالش فرخى گويد : بيت « 2 »
ز بس بر سختن زرش براى سايلان هزمان * ز ناره بگسلد كپان « 3 » ز شاهين بگسلد پله

همگنان

- يعنى همه [ 5 ] . مثالش ظهير
هامش
( 1 ) - كلمه از « غ » است . ( 2 ) - كلمه از « ن » است . ( 3 ) - « س » : كنان ؛ « ن » : گيان ( متن تصحيح قياسيست ) . كپان قپان ) .
( 1 ) برهان تخم اسبغول گويد . ( 2 ) برهان گويد نام پهلوانى و نام شهر زنان هم هست . ( 3 ) و موسم و فصل ( برهان ) . ( 4 ) برهان گويد در محل آگاهانيدن و تأكيد در كارى و امرى به كار برند خواه بطريق امر باشد يا نهى و خواه بخوش‌طبعى و ظرافت باشد و خواه بتصديق و جد و امر بشتاب كردن هم هست . ( 5 ) برهان گويد گروه و جماعت حاضر را گويند و معنى همهء كسان و همجنسان و همكاران و هم‌چشمان هم دارد .