تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1529

مساهمون:

ص١٥٢٩

هولك

- [ بضم هاء و فتح لام ] چرخى كه از چوب و خاشاك تراشند و بر آب نهند و به آن بازى كنند . و در فرهنگ بمعنى گردوبازى باشد .

هيرك

- [ به راى مهمله . به وزن زيرك ] بزغاله باشد [ 1 ] .

هبك

- [ بفتح ها و باى « 1 » موحده ] در تحفه بمعنى كف دست باشد .

هولك

- [ بفتح هاء و لام و سكون واو ] آبله باشد و هلاكت را نيز گويند و بمعنى مويز نيز آمده [ 2 ] . كذا فى التحفه .

هنجمك

- [ بكسر ها و سكون نون و فتح جيم و ميم ] بمعنى همان برغست باشد - - كه در باب باء گذشت - - . و آن نباتيست خوش‌بو و به عربى غملول و قنابرى نيز گويند .

هوگويك

- مرغ شب آويز باشد كه او را حقگوى نيز گويند .

هلك

- [ به وزن تفك ] در فرهنگ بمعنى چرم‌پاره كه مانند كفه‌اى بر سر چوب منجنيق آويزند و پر از سنگ كرده بر قلعهء خصم اندازند [ 3 ] . مثالش عميدلويكى گويد : شعر
چون هلكى شدم نفس بستهء منجنيق تن * سنگ عرادهء اجل نشكندار « 2 » پران هلك

هكهك

- [ به وزن سلسك ] آواز گريه باشد كه در گلو افتد [ 4 ] . امير خسرو گويد : بيت
صوفى قرابه از مى هكهك گريه گشاد * گريهء خونين او در سجده جاى او بين

هروك

- [ براى مهمله و واو به وزن مردك ] نام خسرو پرويزست در جاماسب نامه . كذا فى الفرهنگ [ 5 ] . « 3 »

مع الكاف الفارسى

هشنگ

- [ بشين معجمه . به وزن فرنگ « 4 » ] مرد بىسر و بن باشد در نسخهء وفائى .

هنگ

- بمعنى بسيار زور و قدرت آمده . مثالش حكيم كسائى فرمايد :
هامش
( 1 ) - « س » : ياى . ( 2 ) - كذا و شايد : اين ؟ يا : از ؟ . ( 3 ) - اين لغت و شرح آن از « غ » است . ( 4 ) - « س » : فرهنگ . ( متن از « ن » است ) .
( 1 ) برهان بمعنى بچه شتر نيز آورده است . ( 2 ) - كشمش . ( 3 ) بفتح اول بمعنى هكك است كه جستن گلو باشد و بكسر اول هم گفته‌اند ( برهان ) . ( 4 ) هق هق در تلفظ امروزى . ( 5 ) شايد مصحف مروك باشد ( حاشيهء برهان مصحح دكتر معين ) .